Fico beschuldigt Merz van chantage over EU-begroting en financiering van Oekraïne

Waarom dit belangrijk is

Het conflict kan bepalen of de EU-leden een gezamenlijk financieringskader voor Oekraïne overeenkomen en hoe steun voor Oekraïne wordt verwerkt in de EU-begroting voor 2028–2034. De weigering van Slowakije en de dreiging met vetorecht kunnen een akkoord vertragen of blokkeren. De tegenstelling toont bovendien een breuklijn over de toekomst van de Europese steun en over de vraag of Europa alleen financierder blijft of ook politieke invloed in de vredesonderhandelingen krijgt.

Wat er is gebeurd

Friedrich Merz vroeg in een brief van 9 november aan de voorzitter van de Europese Raad António Costa om de financiële last van de steun aan Oekraïne gelijkmatiger over alle EU-landen te verdelen. Hij ochtte de gezamenlijke inzet van alle lidstaten een voorwaarde voor de bespreking van andere belangrijke financiële zaken. Merz koppelde zijn steun voor de EU-begroting voor 2028–2034 daarmee aan toezeggingen voor de financiering van Oekraïne vanaf 2027.

Robert Fico reageerde door Merz van chantage te beschuldigen. Hij zei dat Slowakije niet aan het voorgestelde pakket van 70 miljard euro zou deelnemen, het opt-outmechanisme zou gebruiken en zo nodig zijn vetorecht zou inzetten. Slowakije blijft volgens hem wel bereid tot individuele humanistische en praktische hulp, waaronder generatoren, mijnenruimingsapparatuur en machines voor het opruimen van puin. Ook Tsjechië en Hongarije namen eerder niet deel aan het EU-leningprogramma van 90 miljard euro dat in december 2025 werd goedgekeurd.

Andrej Babiš en Peter Magyar verwierpen eveneens de koppeling. Babiš stelde dat de financiering van Oekraïne niet vooraf mocht gaan aan de vaststelling van het volgende EU-financiële kader. Fico en Babiš waren wel voorstander van een sterk politiek mandaat en een relevante rol voor de EU in de vredesonderhandelingen. Fico stelde Europees commissaris Maroš Šefčovič voor als mogelijke EU-vertegenwoordiger.

Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven

Oekraïense media leggen vooral de nadruk op de confrontatie tussen Fico en Merz, de beschuldiging van chantage en de dreiging van Slowakije om zijn vetorecht te gebruiken. Ook de tegenstand van Tsjechië en Hongarije tegen de koppeling tussen de EU-begroting en steun voor Oekraïne krijgt veel aandacht. Daarnaast wijzen de publicaties op de enorme financieringsbehoefte van Oekraïne en beschouwen zij de interne EU-tegenstelling als een belangrijke belemmering voor toekomstige Europese middelen.

Hoe internationale bronnen het beschrijven

Duitse media benadrukken dat steun aan Oekraïne een gedeelde Europese verantwoordelijkheid is en dat de bilaterale hulp ongelijk is verdeeld. In dit perspectief vormt de opdracht van alle lidstaten een noodzakelijke voorwaarde om het financieringsgat te dichten. Bovendien wordt benadrukt dat Duitsland de grootste bijdrager aan de EU-begroting en de grootste financiële supporter van Oekraïne is, en dat voortdurende steun ook de Duitse en Europese veiligheid dient. Het conflict wordt daarmee gezien als een toets van de EU-solidariteit.

Waar de berichtgeving verschilt

Merz beschouwt een verbindende financiële inzet van alle EU-landen als voorwaarde voor de bespreking van andere budgetzaken. Fico noemt die aanpak chantage, wijst haar af en dreigt met Slowakijes vetorecht. Babiš is eveneens tegen het maken van een Ukraine-akkoord tot voorwaarde voor het volgende meerjarige EU-financiële kader. Magyar bekritiseert de koppeling met de EU-begroting en wijst op de kosten die Hongarije heeft betaald voor grensbeveiliging en sancties.

Fico en Babiš steunen tegelijk voortdurende hulp en een grotere Europese politieke rol in de vredesonderhandelingen. Zij maken dus bezwaar tegen de procedurele koppeling, niet tegen alle steun aan Oekraïne.

Achtergrond

De EU besloot in december 2025 een lening van 90 miljard euro aan Oekraïne te verstrekken. Zesentwintig?