EU verlengt trainingsmissie EUMAM met twee jaar; Nederland trekt 10 miljoen euro uit voor Oekraïense opleidingscentra
De EU-ministers van Defensie kwamen op 28 september in Brussel bijeen en verlengden het mandaat van de trainingsmissie EUMAM voor Oekraïne met twee jaar. Nederland, Duitsland, Ierland, Denemarken en Luxemburg financieren de modernisering van twee Oekraïense opleidingscentra; Nederland draagt daarvan 10 miljoen euro bij. Over extra leveringen van luchtafweerraketten werd geen akkoord bereikt. De ministers bespraken ook een voorgesteld "noodprotocol" voor gezamenlijke EU-actie tegen hybride aanvallen onder de drempel van gewapende agressie.
Hoofdpunten
- EU-ministers van Defensie verlengden het mandaat van trainingsmissie EUMAM Ukraine op 28 september met twee jaar; dit is de eerste stap van een strategische herziening.
- Nederland, Duitsland, Ierland, Denemarken en Luxemburg financieren de modernisering van twee opleidingscentra voor militair personeel op Oekraïens grondgebied.
- Nederland trekt 10 miljoen euro uit voor deze opleidingscentra, waarmee het financieringsgat volgens hoge vertegenwoordiger Kaja Kallas is gedicht.
- Over extra leveringen van luchtaafweer-raketaafweerraketten aan Oekraïne is op de bijeenkomst geen akkoord bereikt; er waren volgens Kallas geen nieuwe toezeggingen.
- De EU bereidt een "noodprotocol" voor gezamenlijke reactie op hybride aanvallen onder de drempel van gewapende agressie voor, geïnspireerd op NAVO Artikel 4; dit werd door Commissievoorzitter Ursula von der Leyen gepresenteerd op 16 september.
- Minister van Defensie Joevhen Chmara nam via videoverbinding deel aan de bijeenkomst en riep EU-landen op Patriot-raketten uit eigen voorraden over te dragen.
Waarom dit belangrijk is
De verlenging van het EUMAM-mandaat houdt het belangrijkste EU-kanaal voor de opleiding van Oekraïense militairen tot 2028 in stand en is volgens Kaja Kallas de eerste stap van een bredere strategische herziening. Met de Nederlandse, Duitse, Ierse, Deense en Luxemburgse bijdragen is het financieringsgat voor twee Oekraïense opleidingscentra gedicht, wat opleidingsinfrastructuur fysiek naar Oekraïne brengt. De impasse rond extra luchtafweerraketten toont de grenzen van de EU-consensus over onmiddellijke militaire steun, ondanks een al goedgekeurd inkoopplan van 28,3 miljard euro onder de lening van 90 miljard euro. Het voorgestelde "noodprotocol" zou de EU een eigen mechanisme geven om sabotage, cyberaanvallen en andere hybride acties onder de drempel van gewapende agressie gezamenlijk te beantwoorden.
Wat er is gebeurd
Op maandag 28 september kwamen de EU-ministers van Defensie in Brussel bijeen in een Raad Buitenlandse Zaken-configuratie, voorgezeten door hoge vertegenwoordiger Kaja Kallas. De lidstaten keurden de verlenging van het mandaat van de EU-trainingsmissie EUMAM voor Oekraïne met twee jaar goed, als eerste stap van een strategische herziening. Kallas maakte bekend dat Nederland, Duitsland, Ierland, Denemarken en Luxemburg de modernisering van twee opleidingscentra op Oekraïens grondgebied zullen financieren; Nederland draagt 10 miljoen euro bij, wat volgens haar het financieringsgat dicht. De Nederlandse minister van Defensie Dilan Yeşilgöz-Zegerius maakte de bijdrage bekend op de bijeenkomst. De ministers bereikten geen akkoord over extra leveringen van luchtafweerraketten aan Oekraïne. Kallas presenteerde plannen voor een "noodprotocol" voor gezamenlijke EU-actie tegen hybride aanvallen onder de drempel van gewapende agressie, een idee dat Commissievoorzitter Ursula von der Leyen op 16 september had gelanceerd in haar State of the Union als een EU-versie van NAVO Artikel 4. De Oekraïense minister van Defensie Joevhen Chmara nam via videoverbinding deel en riep op tot overdracht van Patriot-raketten uit eigen voorraden.
Waar de berichtgeving verschilt
Verschillende bronnen dateren de bijeenkomst van de EU-Raad van ministers van Defensie en de aankondiging van de EUMAM-verlenging op 18 september; de meerderheid van de bronnen, waaronder ook Oekraïense media, plaatst deze op 28 september. Een Oekraïense bron (Укрінформ) wijkt daarmee af van de andere Oekraïense en internationale berichtgeving die de datum 28 september aanhouden.
Achtergrond
EUMAM werd in november 2022 opgericht en het mandaat werd in november 2024 verlengd tot 15 november 2026; ongeveer 97.000 Oekraïense militairen zijn onder de missie opgeleid door 24 lidstaten. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen presenteerde het "noodprotocol"-idee op 16 september in haar State of the Union als een EU-analoog van NAVO Artikel 4. Op 25 september bereikten de EU-lidstaten overeenstemming over de voorwaarden voor de toewijzing van 6,6 miljard euro uit het Europees Vredesfonds, waarvan 900 miljoen naar EUMAM gaat en 1 miljard naar bredere Oekraïense steun. Een strategische herziening stelde dat er al drie opleidingscentra in westelijk Oekraïne bestaan, maar dat deze niet op volle capaciteit draaien door gebrek aan infrastructuur en gekwalificeerde instructeurs, en dat verplaatsing van EUMAM-training naar Oekraïne een staakt-het-vuren zou veronderstellen. In augustus schatte president Zelensky het tekort op de Oekraïense defensiebegroting voor 2026 op 27 miljard euro; op 18 september ontving Oekraïne 3,3 miljard euro van de EU voor drones en raketten.