EU breidt marines missie Irini in Middellandse Zee uit om Russische 'schaduwvloot' te bestrijden
De EU bereidt een uitbreiding en verlenging voor van haar marines missie EUNavfor Med Irini in de Middellandse Zee. De missie, oorspronkelijk opgericht in 2020 om het VN-wapenembargo voor Libië te handhaven, krijgt expliciet de bestrijding van de Russische 'schaduwvloot' en de bescherming van onderzeese infrastructuur als kerntaken. EU-ambassadeurs keurden het herziene mandaat goed op 30 september; de formele goedkeuring door ministers van Economie en Financiën volgt naar verwachting op 9 oktober.
Hoofdpunten
- EU breidt marines missie EUNavfor Med Irini uit om Russische 'schaduwvloot' te bestrijden en onderzeese infrastructuur te beschermen.
- Missie werd in 2020 opgericht om VN-wapenembargo voor Libië te handhaven; huidige mandaat verstrijkt in maart 2027.
- EU plant verlenging tot 31 maart 2029 met een voorgesteld budget van €16,88 miljoen.
- In juni verklaarde EU-chef buitenlands beleid Kaja Kallas dat de operatie haar geweldsinstructies heeft aangepast en schepen uit de Russische 'schaduwvloot' inspecteert.
- EU-ambassadeurs keurden het herziene mandaat goed op woensdag 30 september; formele goedkeuring verwacht op 9 oktober.
- In begin augustus inspecteerde de missie de tanker Toa Payoh uit de Russische 'schaduwvloot'; Frankrijk legde de in mei aangehouden tanker Tagor een boete van €1 miljoen op.
Waarom dit belangrijk is
De uitbreiding maakt de bestrijding van de Russische schaduwvloot en de bescherming van onderzeese infrastructuur tot kerntaken van een bestaande EU-marineoperatie, waarmee het mandaat verder reikt dan het oorspronkelijke wapenembargo voor Libië. Met een verlenging tot maart 2029 en een budget van €16,88 miljoen geeft de EU een duurzaam signaal af over haar inzet tegen sanctie-ontwijking op zee. Reeds zichtbare handhavingsacties — de inspectie van de Toa Payoh in augustus en de Franse boete van €1 miljoen voor de Tagor — laten zien dat de missie ook in de praktijk resultaat oplevert.
Wat er is gebeurd
De EU bereidt een herziening voor van het mandaat van marines missie EUNavfor Med Irini, die sinds 2020 in de Middellandse Zee actief is om het VN-wapenembargo voor Libië te handhaven. Het mandaat, dat in maart 2027 zou verstrijken, wordt met ongeveer twee jaar verlengd tot 31 maart 2029, met een voorgesteld budget van €16,88 miljoen. In het herziene mandaat wordt de bestrijding van de Russische 'schaduwvloot' expliciet als taak opgenomen, samen met de bescherming van kritieke maritieme infrastructuur zoals onderzeese glasvezelkabels en pijpleidingen. Daarnaast omvat het mandaat maritieme situationele bewustwording, de bestrijding van mensensmokkel en mensenhandel via inlichtingen en luchtpatrouilles, regionale maritieme samenwerking met Egypte, Tunesië en Libanon, en de handhaving van het Libië-wapenembargo en maatregelen tegen illegale export van Libische olie. EU-ambassadeurs keurden het mandaat goed op woensdag 30 september; de formele goedkeuring staat geagendeerd voor de vergadering van ministers van Economie en Financiën op 9 oktober, waarna publicatie in het Publicatieblad van de EU volgt.
Achtergrond
De Russische 'schaduwvloot' bestaat grotendeels uit oudere tankers die automatische identificatiesystemen kunnen uitschakelen en hun locatie verbergen; een aanzienlijk deel wordt beheerd door het Russische staatsbedrijf Sovcomflot. Volgens The Guardian telde de vloot in september 2023 circa 600 schepen, goed voor ongeveer 10% van de wereldwijde tankercapaciteit voor vloeibare lading, en vervoert zij circa 1,7 miljoen vaten Russische olie per dag — goed voor circa 70% van de Russische olie-export. Rusland bouwt volgens berichten een parallelle schaduwvloot voor LNG-transport uit, met minstens 21 van dergelijke schepen in juni. De G7, Australië en de EU legden begin december 2022 een prijsplafond van $60 per vat op Russische olie op; vanaf 5 februari 2023 werden de restricties uitgebreid naar olieproducten ($100 per vat voor diesel, $45 per vat voor andere producten). De schaduwvloot wordt algemeen in verband gebracht met pogingen deze plafonds te omzeilen. Het herziene mandaat werd op 30 september door EU-ambassadeurs goedgekeurd en wacht op formele goedkeuring door de ministers van Economie en Financiën op 9 oktober.