EU-ambassadeurs akkoord met grootste sanctiepakket tegen Rusland tot nu toe

Waarom dit belangrijk is

Het pakket wordt beschreven als het grootste persoonsgebonden sanctiepakket tegen Rusland tot nu toe en treft direct het management en de ondernemingen van het Russische militair-industriële complex — van scheepsbouw en onderzeeboten tot raketten, luchtvaart, artillerie, auto-industrie, elektronica, navigatie, chemie en munitie. Het bevriest tegoeden in de EU, verbiedt het verstrekken van middelen en legt personen een inreisverbod op. Het sanctioneren van 77 'gekozen' Doema-leden uit bezette Oekraïense gebieden herbevestigt het EU-standpunt die verkiezingen niet te erkennen. Tegelijk laaide de discussie op rond het besluit van 22 september om de oligarchen Fridman en Oesmanov van de lijst te halen, wat door Oekraïne als niet-gecoördineerd werd ervaren.

Wat er is gebeurd

Op 7 oktober bereikten de EU-ambassadeurs van de lidstaten een akkoord over een nieuw sanctiepakket tegen Rusland, dat wordt omschreven als het grootste tot nu toe. Het voegt 743 personen en 826 bedrijven uit het Russische militair-industriële complex toe aan de EU-sanctielijst. De gesanctioneerde ondernemingen staan op een door de Russische overheid opgesteld register van bedrijven uit het militair-industriële complex die in aanmerking komen voor staatssubsidies, en de gesanctioneerde personen zijn de hoofden van die ondernemingen. Het oorspronkelijke ontwerp van hoge vertegenwoordiger voor het buitenlands en veiligheidsbeleid Kaja Kallas omvatte 744 personen en 827 rechtspersonen; de op 7 oktober overeengekomen versie is één persoon en één entiteit korter. Het is nog niet bekend welke persoon en entiteit zijn geschrapt.

Een groot blok op de lijst bestaat uit bedrijven die verbonden zijn met de Russische onderzeevloot, waaronder Sevmash, het Rubin Central Design Bureau of Marine Engineering, Malachite, de Admiraliteitsscheepswerven en het Zvyozdochka-scheepsreparatiecentrum. Genoemde hoofden zijn Michail Boednitsjenko (Sevmash), Igor Vilnit (Rubin) en Vladimir Dorofejev (Malachite). Ook op de lijst staan hoofden van de United Rocket and Space Corporation, de Russian Corporation of Rocket and Space Instrumentation and Information Systems, de Kazan Motor Building Production Association, Motovilikhinskiye Zavody, KAMAZ-structuren en diverse radio-elektronische en chemische bedrijven.

De ambassadeurs kwamen afzonderlijk ook sancties overeen tegen 77 personen die tijdens de Russische Doema-verkiezingen vanuit de tijdelijk bezette gebieden van Oekraïne zijn 'gekozen', plus drie leden van de Centrale Electoraatcommissie van de Russische Federatie. Daarnaast verlengden zij de EU-sancties inzake de verspreiding en het gebruik van chemische wapens, die 31 personen en zes organisaties omvatten.

De nieuwe persoonsgebonden sancties treden in werking na afronding van de formele procedure in de Raad van de EU en publicatie in het Publicatieblad van de EU. Zij omvatten bevriezing van tegoeden in de EU, een verbod op het verstrekken van middelen of economische middelen aan de gesanctioneerden, en voor personen een inreis- en transitverbod. De formele goedkeuring door de Raad Buitenlandse Zaken is gepland op 12 oktober in Luxemburg.

Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven

Alle zeven aangeleverde artikelen komen van Oekraïense bronnen en kaderen het akkoord eensgezind als het grootste EU-sanctiepakket tegen Rusland tot nu toe. Zij benadrukken dat het pakket het management en de ondernemingen van het Russische militair-industriële complex treft en dat het 77 leden van de Russische Doema die vanuit bezette Oekraïense gebieden zijn 'gekozen' onder sanctie plaatst. De artikelen wijzen op de formele goedkeuring die op 12 oktober in Luxemburg op de agenda staat en op de lijst van specifieke hoofden van Russische defensiebedrijven — Sevmash, Rubin, Malachite, de Admiraliteitsscheepswerven, Zvyozdochka — die worden genoemd.

Een terugkerend punt is het besluit van de EU van 22 september om de Russische zakenlieden Michail Fridman en Alisjer Oesmanov van de sanctielijst te halen, dat volgens Oekraïense media niet met Oekraïne werd afgestemd en werd gesteund door Slowakije, Frankrijk en Luxembrijk. Het VK weigerde zijn eigen sancties tegen beide oligarchen op te heffen. Minister van Buitenlandse Zaken Andriy Sybiha reageerde door aan te kondigen dat Oekraïne twintig extra Russische oligarchen aan zijn eigen sanctielijsten zal toevoegen.

Waar de berichtgeving verschilt

De bronnen verschillen enigszins in hun framing van het totaalplaatje: sommige omschrijven het akkoord als het grootste sanctiepakket van de EU tegen Rusland tout court, andere meer specifiek als het grootste persoonsgebonden sanctiepakket tot nu toe. Ook lopen de vermelde totalen uiteen — 1.569 vermeldingen onder het MIC-pakket versus een gecombineerd totaal van 1.646 wanneer de 77 Doema-/verkiezingsgerelateerde vermeldingen worden meegeteld.

Daarnaast is de status van de olieprijsplafond-verlenging niet eenduidig: het 21e sanctiepakket verlengde het bestaande prijsplafond voor Russische olie met twaalf maanden, maar sommige teksten presenteren die verlenging als onderdeel van het 'aannemen' van het pakket, wat onduidelijkheid oproept over wat precies nieuw is vastgesteld en wat verlengd.

Achtergrond

Het pakket werd eind augustus aangekondigd door de hoge vertegenwoordiger van de EU voor het buitenlands en veiligheidsbeleid, Kaja Kallas. Het wordt aangenomen onder het EU-sanctieregime dat is ingesteld naar aanleiding van acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen. Op 22 september verlengde de Raad van de EU datzelfde regime met 36 maanden tot 22 september 2029, maar haalde tegelijk de Russische zakenlieden Michail Fridman en Alisjer Oesmanov van de lijst; het Verenigd Koninkrijk weigerde zijn eigen sancties tegen de twee oligarchen op te heffen. In reactie op die schrapping verklaarde Oekraïens minister van Buitenlandse Zaken Andriy Sybiha dat Oekraïne twintig extra Russische oligarchen aan zijn eigen sanctielijsten zal toevoegen. Het vorige (21e) sanctiepakket van de EU tegen Rusland werd in juli 2026 aangenomen en omvatte onder andere een verlenging met twaalf maanden van het olieprijsplafond voor Russische olie.