Oekraïense anticorruptiediensten onderzoeken vermeend crimineel netwerk binnen parket-generaal
De Oekraïense anticorruptiediensten NABU en SAP hebben op 4 september operatie "Carthage" aangekondigd, waarmee zij een criminele organisatie blootleggen die volgens hen onder leiding stond van een functionaris van het parket-generaal en verantwoordelijk zou zijn voor het beschermen van frauduleuze callcentra en het witwassen van opbrengsten. In de nacht van 4 op 5 september voerden NABU-detectives huiszoekingen uit in de kantoren van procureur-generaal Ruslan Kravchenko, eerste plaatsvervangster Marija Vdovychenko en andere medewerkers. Vijf verdachten zijn inmiddels geïdentificeerd; de eerste, Serhiy Kropyva, werd door de rechtbank in voorlopige hechtenis geplaatst. Kravchenko ontkent elke betrokkenheid.
Hoofdpunten
- NABU en SAP presenteerden op 4 september operatie "Carthage" tegen een criminele organisatie die volgens hen werd geleid door een functionaris van het parket-generaal.
- In de nacht van 4 op 5 september voerden NABU-detectives rond middernacht huiszoekingen uit in kantoren van procureur-generaal Ruslan Kravchenko, eerste plaatsvervangster Marija Vdovychenko en andere OPG-medewerkers.
- Vijf verdachten zijn geïdentificeerd op grond van artikelen 255 (deelname aan een criminele organisatie) en 209 (witwassen) van het Oekraïense Wetboek van Strafrecht; straffen tot 15 jaar.
- Op de publicaties van NABU komt de leider voor onder de codenaam "Kantsler" (Kanselier); media identificeerden hem als Serhiy Kropyva, plaatsvervangend hoofd van de afdeling Internationale Samenwerking van het OPG.
- Op 6 september wees het Hooggerechtshof voor Anticorruptie (VAKS) Kropyva in voorlopige hechtenis tot 2 november, met een alternatieve borgsom van 120 miljoen Oekraïense hryvnia.
- Het OPG stelt dat de rechtbankverwijzing in het huiszoekingsbevel uitsluitend huishoudelijke gesprekken bevatte en geen directe aanwijzingen dat Kravchenko opdrachten gaf om callcentra te faciliteren.
- Kravchenko ontkende publiekelijk elke betrokkenheid en gaf opdracht tot een onderzoek naar de afdeling Internationale Samenwerking en de cybercrimedienst, evenals polygraaftests voor relevante medewerkers.
- De Staatsbelastingdienst verklaarde volledig te zullen samenwerken met de anticorruptie-organen en benadrukte dat verdenking op zich geen bewijs van schuld is.
Wat er is gebeurd
Op 4 september maakten het Nationaal Anticorruptiebureau (NABU) en het Gespecialiseerd Anticorruptieparket (SAP) de start bekend van operatie "Carthage". Volgens het onderzoek had een functionaris van het parket-generaal (OPG) medio 2025 een criminele organisatie opgericht en aangevoerd die systematisch steekpenningen ontving van frauduleuze callcentra in ruil voor ongestoorde activiteiten. Deelname aan de organisatie zou circa 41,7 miljoen hryvnia aan witgewassen middelen hebben omvat gedurende Kropyva's OPG-periode, plus circa 48,2 miljoen hryvnia uit zijn eerdere functie bij de Odesa Oblast Militaire Administratie.
In de nacht van 4 op 5 september voerden NABU-detectives rond middernacht huiszoekingen uit in de kantoren van procureur-generaal Ruslan Kravchenko, diens eerste plaatsvervangster Marija Vdovychenko en andere OPG-medewerkers. Ook vonden er huiszoekingen plaats bij het hoofd van de Odesa Oblast Militaire Administratie, Oleh Kiper, voormalig hoofd van het Kyiv Stadtparket. Volgens OPG-bronnen werden tijdens de huiszoekingen ook materialen uit andere strafzaken aangetroffen die buiten het onderwerp van het onderzoek lagen, inclusief zaken rond vermeende onregelmatigheden van NABU- en SAP-medewerkers en personen gelinkt aan de SAP-leiding. Het OPG eiste een juridische beoordeling van deze vermeende overschrijding.
Op de publicaties van NABU voert de leider het pseudoniem "Kantsler" (Kanselier). Volgens mediabronnen betreft het Serhiy Kropyva, plaatsvervangend hoofd van de afdeling Internationale Samenwerking van het OPG, die op de avond van 4 september werd aangehouden. Op 6 september besliste het Hooggerechtshof voor Anticorruptie (VAKS) dat Kropyva in voorlopige hechtenis blijft tot 2 november, met een alternatieve borgsom van 120 miljoen hryvnia.
Op de opnames komt eveneens een "Shef" (Baas) voor die wordt aangesproken met de patroniem "Andrijovych" — wat overeenkomt met de biografie van Kravchenko, die eerder de Staatsbelastingdienst leidde. NABU heeft hem niet publiekelijk genoemd en hem niet in verdenking gesteld. Kravchenko ontkende publiekelijk elke betrokkenheid bij het beschermen van callcentra, gaf opdracht tot een intern onderzoek van de afdeling Internationale Samenwerking en de cybercrimedienst, en beval polygraaftests voor alle medewerkers die betrokken zijn bij procedurele begeleiding en onderzoeken naar illegale callcentra.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
De Oekraïense mediaberichtgeving richt zich sterk op de institutionele botsing tussen het parket-generaal en de anticorruptie-organen. Het OPG stelde dat de huiszoekingen 's nachts een rechtbankvergunning vereisten en benadrukte dat de gesprekken in het bevel — over "donkere tegels", alarmen en sensoren — huishoudelijk van aard waren en geen directe aanwijzingen vormden dat Kravchenko opdrachten gaf om callcentra te faciliteren. Ook Kravchenko's statistische verdediging (meer dan 1.050 huiszoekingen, circa 340 gesloten callcentra, ruim 5.000 uitgeschakelde werkstations, 147 lopende strafzaken, 183+ verdachten, 93 dossiers naar de rechtbank in 12 maanden) werd breed uitgemeten.
Daarnaast bevatten de Oekraïense bronnen uitgebreide onderzoeksjournalistiek, waaronder beweringen over een vermeende band tussen Kravchenko en fractieleider Davyd Arakhamia van "Dienar van het Volk", het vermeende verblijf van Kravchenko in de Dobrobut-kliniek (ontkend door het OPG en de kliniek zelf), en de rol van Kropyva bij de coördinatie van renovaties aan een huis in Kozyn waar Kravchenko zou verblijven. Het OPG respecteert volgens eigen zeggen de institutionele onafhankelijkheid van NABU en SAP en wil een professionele samenwerking voortzetten.
Waar de berichtgeving verschilt
Volgens mediabronnen van Ukraïnska Pravda kon procureur-generaal Kravchenko na de start van operatie "Carthage" meer dan 12 uur niet worden gelokaliseerd; bronnen van ZN.UA meldden dat hij in de Dobrobut-kliniek in Kyiv verbleef. Het OPG, Kravchenko zelf en de Dobrobut-kliniek ontkenden dit en zeiden dat hij op zijn werk was. Of Kravchenko de "Shef" uit de NABU-opnames is: de markeringen (voormalig hoofd van de Belastingdienst, patroniem Andrijovych) komen overeen met zijn biografie, maar NABU heeft hem niet publiekelijk genoemd of in verdenking gesteld; Kravchenko ontkent elke betrokkenheid. Het OGP stelt dat NABU bij de nachtelijke huiszoekingen toegang kreeg tot materialen van andere strafzaken dan het callcenter-onderzoek, inclusief zaken rond vermeende onregelmatigheden van NABU/SAP-medewerkers en personen gelinkt aan de SAP-leiding, en eist hierover een juridische beoordeling; NABU/SAP hebben deze specifieke claim niet publiekelijk weerlegd. De exacte omvang van de witgewassen middelen varieert: de meeste berichten noemen meer dan 20 miljoen hryvnia aan onroerend goed/sieraden/waardevolle roerende goederen, meer dan 10 miljoen hryvnia op bankrekeningen van naasten, en Carpatisch onroerend goed ter waarde van minstens 12 miljoen hryvnia; één bron noemt een totaal van meer dan 30 miljoen hryvnia, terwijl bij het Kropyva-arrest een afzonderlijk bedrag van 89,9 miljoen hryvnia over twee periodes naar voren kwam. Tot slot meldden UP-bronnen dat president Zelensky bereid was Kravchenko te ontslaan, maar door Arakhamia werd overgehaald om te wachten op verder bewijs en rechterlijke besluiten; noch het presidentiële kantoor noch Arakhamia heeft dit publiekelijk bevestigd.
Achtergrond
NABU (Nationaal Anticorruptiebureau) en SAP (Gespecialiseerd Anticorruptieparket) zijn de belangrijkste anticorruptie-instellingen van Oekraïne. Operatie "Carthage" draait om beschuldigingen dat een netwerk van frauduleuze callcentra in Oekraïne — die Oekraïense en buitenlandse burgers oplichten — door functionarissen van het parket-generaal zou zijn beschermd in ruil voor systematische steekpenningen. Volgens NABU opereren er in Oekraïne mogelijk circa 2.000 frauduleuze callcentra; het onderzoek richt zich op hoe een "single window" van maandelijkse beschermingsbetalingen via meerdere veiligheids- en handhavingsdiensten werd verdeeld. Procureur-generaal Ruslan Kravchenko leidde eerder de Staatsbelastingdienst van december 2024 tot juni 2025 voordat hij tot procureur-generaal werd benoemd; in de NABU-opnames wordt de figuur "Shef" beschreven als een voormalig hoofd van de Belastingdienst met patroniem "Andrijovych".