Zelensky herstelt aangifteplicht voor politie en veiligheidsdiensten en ondertekent wet tegen fraude-colcenters
President Volodymyr Zelensky heeft op 16 september in zijn avondelijke toespraak aangekondigd dat de aangifteplicht van vermogens wordt hersteld voor rechtshandhavers en leden van de veiligheidstroepen die niet aan het front vechten. Hij gaf premier Serhij Koretsky de opdracht om alle hoofden van centrale uitvoerende organen te screenen, inclusief de belastingdienst, ARMA en verschillende inspecties. Daarnaast ondertekende hij een wet die strafrechtelijke aansprakelijkheid invoert voor frauduleuze colcenters.
Hoofdpunten
- Zelensky kondigde aan dat de vermogensaangifte wordt hersteld voor rechtshandhavers en veiligheidstroepen die niet aan de gevechten deelnemen, in een omvang die controle op hun vermogen en levensstijl mogelijk maakt.
- Hij gaf premier Serhij Koretsky opdracht alle hoofden van centrale uitvoerende organen te screenen, zowel benoemde als waarnemende, met expliciete vermelding van de belastingdienst, ARMA en inspecties met hoge corruptierisico's.
- De regering moet de hervorming van staatsbedrijven versnellen, met name "Lisy Oekraïny" en "Energoatom", voortbouwend op de ervaring met "Oekrnafta" en "Naftogaz".
- De Verchovna Rada heeft op 16 september wet nr. 10190 aangenomen over strafrechtelijke aansprakelijkheid voor frauduleuze colcenters; 313 parlementsleden stemden vóór.
- De wet voegt een nieuw artikel toe aan het Wetboek van Strafrecht — "Elektronisch-communicatiefraude" — met gevangenisstraffen van 3 tot 8 jaar, 5 tot 10 jaar bij herhaling en 7 tot 12 jaar onder de krijgswetstoestand.
- Voor het oprichten en leiden van een frauduleuze organisatie geldt 7 tot 12 jaar gevangenisstraf met confiscatie van vermogen; voor deelneming 5 tot 10 jaar.
- Zelensky stelde dat Oekraïne te maken heeft met een aanzienlijk begrotingstekort en dat elke maatregel die dit tekort verkleint de bevolking en de defensie ten goede komt.
Waarom dit belangrijk is
De aankondiging maakt een einde aan een opschorting uit oorlogstijd die rechtshandhavers en veiligheidspersoneel in de achterhoede vrijstelde van vermogensaangifte, waardoor anticorruptietoezicht op deze groep wordt heropend. Zelensky verbond het pakket aan het dichten van een aanzienlijk begrotingstekort en presenteerde de colcenterwet als zowel economische als veiligheidsmaatregel. Het herstellen en uitbreiden van de aangifteplicht is een voorwaarde in de afspraken van Oekraïne met het IMF en in het EU Ukraine Facility-programma, wat de maatregel externe financiële betekenis geeft. De screeningsopdracht en het herstel van de aangifteplicht richten zich op instellingen — belastingdienst, ARMA en diverse inspecties — die de president als corruptiegevoelig aanmerkte.
Wat er is gebeurd
President Volodymyr Zelensky kondigde op 16 september in zijn avondelijke toespraak drie met elkaar samenhangende maatregelen aan. Ten eerste wordt de vermogensaangifte hersteld voor rechtshandhavers en leden van de veiligheidstroepen die niet aan de gevechten deelnemen, in een omvang die controle op vermogenspositie en levensstijl mogelijk maakt. Ten tweede gaf hij premier Serhij Koretsky de opdracht om alle hoofden van centrale uitvoerende organen te screenen, zowel benoemde als waarnemende, met expliciete vermelding van de belastingdienst, ARMA en inspecties met hoge corruptierisico's. De regering moet daarnaast de hervorming van staatsbedrijven als "Lisy Oekraïny" en "Energoatom" versnellen, voortbouwend op ervaring met "Oekrnafta" en "Naftogaz".
Op dezelfde dag ondertekende Zelensky wet nr. 10190, die de Verchovna Rada eerder die dag had aangenomen met 313 stemmen vóór. De wet voegt een nieuw artikel aan het Wetboek van Strafrecht toe — "Elektronisch-communicatiefraude" — met gevangenisstraffen van 3 tot 8 jaar, 5 tot 10 jaar bij herhaling en 7 tot 12 jaar onder de krijgswetstoestand. Voor het oprichten en leiden van een frauduleuze organisatie geldt 7 tot 12 jaar met confiscatie van vermogen; voor deelneming 5 tot 10 jaar. De details van de aangekondigde besluiten moeten door het kabinet worden uitgewerkt.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Alle aangeleverde bronnen zijn Oekraïens en plaatsen het pakket als een binnenlands anticorruptie- en begrotingsstabilisatie-initiatief. Zelensky staat centraal als actor, waarbij zijn avondelijke toespraak en de vergadering van 16 september als aankondigingsvehikel worden benadrukt. De berichtgeving koppelt de colcenterwet aan lopende handhavingsoperaties — de politiezoekacties en de operatie "Carthage" van NABU en SAP — en aan de door de EU uitgesproken verwachting dat anticorruptie-organen ongehinderd moeten kunnen functioneren. Bronnen benadrukken de budgettaire urgentie en citeren Zelensky dat het begrotingstekort aanzienlijk is en dat elk besluit dat dit verkleint de Oekraïners en de verdediging helpt.
Waar de berichtgeving verschilt
Bronnen hanteren licht afwijkende spellingen van de door Zelensky genoemde staatsbedrijven — "Lesy Oekraïny"/"Lisiv Oekraïny"/"Lisy Oekraïny"/"Bossen van Oekraïne", "Oekrnafta"/"Uknafta" en "Naftogaz" — waarbij sommige feiten het bepaald lidwoord weglaten. Daarnaast lopen de bronnen uiteen over de maximumstraf voor deelname aan frauduleuze colcenters: één feit noemt tot 15 jaar gevangenisstraf met confiscatie van vermogen, terwijl een ander de straffen uitsplitst per delict (3–8 jaar, 5–10 jaar bij herhaling, 7–12 jaar onder krijgswetstoestand, 7–12 jaar met confiscatie voor organisatoren, 5–10 jaar voor deelnemers).
Achtergrond
De verplichte vermogensaangifte en volledige aangiftecontroles in Oekraïne werden na het begin van de grootschalige invasie opgeschort. Op 12 oktober 2023 werden aangiften bij wet hersteld, maar de indiening werd uitgesteld voor bepaalde categorieën militairen en rechtshandhavers. In augustus 2026 keurde het kabinet een wetsontwerp goed dat voorstelt aangiften van personen die taken in het belang van de nationale veiligheid en defensie uitvoeren een jaar na het einde van de krijgswetstoestand te openen. Op 12 augustus meldde de politie 411 huiszoekingen en de sluiting van 94 frauduleuze colcenters met 1.794 volledig uitgeruste werkplekken. NABU en SAP voerden een operatie genaamd "Carthage" uit rond vermeende bescherming van een netwerk van frauduleuze colcenters door een functionaris van het kantoor van de procureur-generaal.