EU kan sancties tegen Russische oligarchen niet verlengen; opschorting dreigt
Het Comité van Permanent Vertegenwoordigers van de EU (Coreper) is er op 21 september niet in geslaagd de individuele sancties tegen Rusland met betrekking tot Oekraïnes territoriale integriteit te verlengen. Slovakije en Frankrijk eisten dat Aliser Oesmanov en Michail Fridman van de lijst werden geschrapt; een compromisvoorstel – schrapping in ruil voor verlenging met 36 maanden – werd geblokkeerd door Letland. De sancties, die circa 3.000 personen en entiteiten bestrijken waaronder Vladimir Poetin, verlopen om middernacht op 22 september. Oekraïens minister van Buitenlandse Zaken Andri Sybiha noemde de schrapping onaanvaardbaar.
Hoofdpunten
- Coreper bereikte op 21 september geen akkoord over verlenging van de EU-individuele sancties tegen Rusland voor schending van Oekraïnes territoriale integriteit.
- Slovakije eiste schrapping van Aliser Oesmanov en Michail Fridman; Frankrijk en Luxemburg drongen eveneens aan op hun verwijdering van de sanctielijst.
- Het Ierse voorzitterschap stelde voor de twee oligarchen te schrappen in ruil voor een verlenging van het sanctieregime met 36 maanden; EU-ambassadeurs bereikten hierover een voorlopig akkoord.
- Tijdens de schriftelijke procedure op 21 september blokkeerde Letland het compromis; premier Andris Kulbergs verklaarde publiekelijk dat Riga de schrapping niet kon accepteren.
- Het huidige regime bestrijkt circa 3.000 personen en entiteiten, waaronder Vladimir Poetin, Sergei Lavrov, Viktor Medvedtsjoek en voormalig president Viktor Janoekovitsj; zonder eenstemmigheid vervalt het regime om middernacht 22 september.
- De volgende Coreper-vergadering was gepland voor 22 september om 09:00 uur KIEV-tijd.
- Oekraïens minister Andri Sybiha noemde de schrapping onaanvaardbaar en stelde voor de sancties met 12 maanden te verlengen in plaats van zes.
Waarom dit belangrijk is
Het EU-sanctieregime tegen personen die Oekraïnes territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid ondermijnen, bestrijkt circa 3.000 personen en entiteiten, onder wie Vladimir Poetin, Sergei Lavrov en Viktor Janoekovitsj. Verlenging vereist unanimiteit van alle 27 lidstaten; zonder eenstemmigheid vervalt het volledige regime om middernacht 22 september, waardoor alle op de lijst geplaatste personen en bedrijven hun toegang tot bevroren EU-activa zouden herwinnen. Het dispuut tussen Slovakije, Frankrijk en Letland over het schrappen van twee Russische oligarchen legt de kwetsbaarheid van het besluitvormingssysteem bloot.
Wat er is gebeurd
Op 21 september 2026 slaagde het Coreper van de EU er niet in overeenstemming te bereiken over de verlenging van de individuele sancties tegen Rusland voor schending van Oekraïnes territoriale integriteit en soevereiniteit. Slovakije, gesteund door Frankrijk en Luxemburg, drong aan op verwijdering van Aliser Oesmanov en Michail Fridman van de sanctielijst; het Ierse EU-voorzitterschap stelde daarop een compromis voor waarbij de twee oligarchen zouden worden geschrapt in ruil voor een verlenging van het sanctieregime met 36 maanden in plaats van de gebruikelijke zes of twaalf. EU-ambassadeurs bereikten een voorlopig akkoord, maar tijdens de schriftelijke procedure op de avond van 21 september blokkeerde Letland de deal. De Letse premier Andris Kulbergs verklaarde publiekelijk dat Riga de schrapping van Oesmanov en Fridman niet kon accepteren. Een nieuwe Coreper-vergadering werd vastgelegd voor 22 september om 09:00 uur KIEV-tijd, enkele uren voordat het sanctieregime automatisch zou vervallen. Ondertussen voerde Oekraïne de druk op: minister van Buitenlandse Zaken Andrii Sybiha noemde een eventuele schrapping onaanvaardbaar, vice-premier Vsevolod Tsjentsov waarschuwde dat uitzonderingen een gevaarlijk precedent schiepen, en president Volodymyr Zelensky bekritiseerde de initiatieven om de sancties op te heffen.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Alle aangeleverde artikelen zijn Oekraïense bronnen, die eensgezind het standpunt van de Oekraïense regering weergeven: minister Andrii Sybiha bestempelde de schrapping als onaanvaardbaar en riep op tot een verlenging van 12 maanden en uitbreiding van de lijsten; vice-premier Vsevolod Tsjentsov karakteriseerde uitzonderingen voor Oesmanov en Fridman als een gevaarlijk signaal dat het gezag van de EU ondermijnt; president Zelensky viel initiatieven om de sancties op te heffen aan met het argument dat de EU Russische oligarchen niet als vrienden kan behandelen; en Kyrylo Boedanov, hoofd van het kantoor van de president, riep eveneens op de sancties te handhaven. De Oekraïense berichtgeving benadrukt daarnaast de technische verlengingsmechaniek (Coreper-vergaderingen, schriftelijke procedures, unanimiteitsvereiste) en het risico dat het volledige sanctieregime vervalt als er vóór middernacht 22 september geen akkoord is.
Hoe internationale bronnen het beschrijven
In het aangeleverde materiaal zijn uitsluitend Oekraïense bronnen opgenomen; er is geen afzonderlijke internationale (niet-Oekraïense) broninformatie verstrekt, waardoor geen vergelijking van internationale framing uit de input kan worden afgeleid.
Achtergrond
Het EU-sanctieregime rondom Oekraïnes territoriale integriteit en soevereiniteit werd in 2014 opgebouwd en wordt elke zes maanden verlengd; sinds 2022 staan Vladimir Poetin, de Russische leiding, leidende oligarchen en voormalig president Viktor Janoekovitsj op de lijst, evenals Sergei Lavrov en Viktor Medvedtsjoek. De vorige reguliere verlenging vond plaats op 14 maart 2026, waarbij Slovakije tot het laatste moment aandrong op schrapping van Oesmanov en Fridman. Op 14 september verlengde het Coreper het regime met slechts zeven dagen tot 22 september, omdat Slovakije en Frankrijk bleven eisen dat de twee oligarchen werden geschrapt. De EU-sancties tegen Oesmanov en Fridman werden in 2022 ingesteld; de EU verwees naar Oesmanovs bijzonder nauwe banden met Poetin. Fridman is medeoprichter van de Russische Alfa Group en was mede-eigenaar van Sense Bank (voorheen Alfa-Bank Oekraïne), die in 2023 door Oekraïne werd genationaliseerd na sancties tegen de Russische aandeelhouders. Fridman eist in een arbitragezaak in Hongkong 16 miljard dollar van Luxemburg wegens bevroren tegoeden; Luxemburg drong daarom aan op zijn schrapping, uit vrees dat zijn juridische positie zou verzwakken als alleen Oesmanov werd geschrapt. Elf EU-lidstaten hebben opgeroepen de unanimiteitsvereiste af te schaffen die individuele lidstaten in staat stelt sanctiebesluiten te blokkeren. Het Ierse voorzitterschap van de EU-Raad stelde voor het regime met 36 maanden te verlengen in plaats van de gebruikelijke zes of twaalf.