Oekraïne waarschuwt voor 27 miljard dollar tekort op defensiebudget
De Oekraïense president Zelensky en premier Serhiy Korytskyi hebben op 25 september verklaard dat Oekraïne dit jaar te maken heeft met een tekort van 27 miljard dollar op het defensiebudget. Het grootste deel van het tekort betreft de aanschaf van drones en raketten. Zelensky zei een "positieve en constructieve reactie" te hebben ontvangen van de EU en het IMF, terwijl de regering werkt aan een combinatie van interne herallocatie en versnelde externe financiering. De Europese Commissie wordt gevraagd het tweede deel van een krediet van 90 miljard euro naar voren te halen.
Hoofdpunten
- Zelensky en premier Korytskyi bevestigden op 25 september een tekort van 27 miljard dollar op het defensiebudget voor 2026.
- Het grootste deel van het tekort betreft drones en raketten; als bestellingen en vooruitbetalingen in oktober en november uitblijven, ontstaan er volgens Zelensky in januari en februari ernstige problemen.
- Ongeveer een derde van het bedrag is bestemd voor drones die in januari–maart 2027 moeten worden geleverd.
- Zelensky besprak de financieringsbehoefte met de EU, IMF-directeur Kristalina Georgieva en EC-voorzitter Ursula von der Leyen en zegt een "positieve en constructieve reactie" te hebben ontvangen.
- Het IMF kan volgens Zelensky militaire aankopen niet rechtstreeks financieren; Oekraïne vraagt de Europese Commissie het tweede deel van een krediet van 90 miljard euro naar voren te halen.
- Korytskyi gaf opdracht aan het ministerie van Financiën om een deel van het tekort intern te dekken door herallocatie binnen bestaande programma's, en rekent daarnaast op EU-steun en directe onderhandelingen van defensie-ministries met NAVO-landen.
- Voormalig minister Mykhailo Fedorov zegt niet te weten waar het cijfer van 27 miljard dollar vandaan komt; Zelensky hanteert het als vastgesteld.
Waarom dit belangrijk is
De Oekraïense leiding waarschuwt openlijk voor een financieringsgat van 27 miljard dollar dat de aanvoer van drones en raketten en de soldij voor de laatste maanden van 2026 en het begin van 2027 in gevaar kan brengen. De regering zoekt dekking in een combinatie van interne herallocatie en versnelde externe financiering, vooral van de EU. Het vermogen om extra middelen van de EU vrij te maken is bovendien gekoppeld aan wetgevende hervormingen die het parlement nog moet aannemen, wat de defensie-financiering afhankelijk maakt van politieke besluitvorming in de Verkhovna Rada.
Wat er is gebeurd
President Zelensky en premier Serhiy Korytskyi verklaarden op 25 september in een audioverbinding met journalisten dat Oekraïne dit jaar een tekort van 27 miljard dollar op het defensiebudget heeft. Het grootste deel van dat tekort betreft de aanschaf van drones en raketten. Ongeveer een derde van het bedrag is bestemd voor drones die in januari–maart 2027 moeten worden geleverd en in oktober–november besteld en vooruitbetaald moeten worden om in januari en februari operationele tekorten te voorkomen. Het tekort dekt daarnaast gedeeltelijk de soldij voor oktober, november en december. Korytskyi gaf opdracht aan het ministerie van Financiën om een deel van het bedrag intern te dekken door herallocatie binnen bestaande programma's, en rekent aanvullend op EU-steun en directe onderhandelingen van defensie-ministries met NAVO-landen en andere partners. Zelensky zegt de financieringsconstructie te hebben overgedragen aan de premier, de minister van Financiën en het hoofd van de buitenlandse inlichtingendienst, en stelde dat een deel in een "drone-deal"-formaat kan worden georganiseerd. Zelensky voerde naar eigen zeggen gesprekken met de EU, IMF-directeur Kristalina Georgieva en EC-voorzitter Ursula von der Leyen en ontving een "positieve en constructieve reactie". Het IMF kan volgens hem militaire aankopen niet rechtstreeks financieren; Oekraïne vraagt de Europese Commissie het tweede deel van een krediet van 90 miljard euro naar voren te halen.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Alle aangeleverde bronnen zijn Oekraïens en in het Oekraïens gepubliceerd. De berichtgeving centreert Oekraïense regeringsactoren — de president, de premier, de minister van Financiën en de minister van Buitenlandse Zaken — als de primaire stemmen over het tekort en de diplomatieke contacten. De nadruk ligt op interne mechanismen: de bespreking van de premier met het ministerie van Defensie, de opdracht aan het ministerie van Financiën om binnen bestaande programma's te heralloceren, en de noodzaak dat de Verkhovna Rada specifieke wetgeving aanneemt. Oekraïense bronnen benadrukken de operationele urgentie rond drones en raketten, met waarschuwingen voor tekorten in januari en februari als bestellingen en vooruitbetalingen in oktober en november uitblijven. Wanneer internationale partners ter sprake komen, vermelden Oekraïense bronnen ook het regeringskader van een "positieve en constructieve reactie" van de EU en het IMF, en de ontkenning van de minister van Buitenlandse Zaken dat de gesprekken gespannen waren.
Waar de berichtgeving verschilt
Over de herkomst en juistheid van het tekortcijfer van 27 miljard dollar bestaat onenigheid: president Zelensky hanteert het als vastgesteld feit, ter voormalig minister Mykhailo Fedorov zegt niet te weten waar het cijfer vandaan komt. Daarnaast verschillen bronnen van mening over het karakter van het recente gesprek tussen Zelensky en EC-voorzitter Ursula von der Leyen: een bron van Bloomberg omschreef het als gespannen, terwijl minister van Buitenlandse Zaken Andriy Sybiha die berichten verzinsels noemde en het gesprek vriendelijk en constructief noemde.
Achtergrond
Op 1 september kondigde premier Korytskyi in de Verkhovna Rada een regime van strikte zuinigheid af voor niet-defensie-uitgaven en meldde hij 70 miljard Oekraïense grivna aan geïdentificeerde besparingen. Op 14 september waarschuwde Korytskyi dat de staatsfinanciën een kritiek punt naderen en dat vertraging bij de aanname van noodzakelijke wetsvoorstellen het ontvangen van 29,5 miljard dollar aan internationale steun in gevaar kan brengen. Op 4 september verklaarde minister van Financiën Serhiy Marchenko dat Oekraïne sinds het begin van de Russische grootschalige invasie in 2022 niet in een zo gespannen begrotingssituatie had verkeerd. Eerder dit jaar zou het ministerie van Defensie middelen bestemd voor de tweede helft van het jaar hebben gebruikt voor drones en andere behoeften, wat aan het huidige tekort heeft bijgedragen. EU-lidstaten kwamen voorwaarden overeen voor de toewijzing van 6,6 miljard euro uit het Europees Vredesfonds (EPF) aan Oekraïne, maar aanvullende uitkeringen zijn gekoppeld aan Oekraïense wetgeving.