Oekraïne vraagt EU 78 miljard dollar voor 2027 en wil bevroren Russische tegoeden inzetten
De Oekraïense minister van Financiën Serhiy Marchenko heeft op een donorbijeenkomst in Brussel op 29 september de EU opgeroepen om bevroren Russische staatstegoeden te gebruiken om het Oekraïense financieringstekort voor 2027 te dichten. Dat tekort raamt zijn ministerie op circa 78 miljard dollar (≈68,77 miljard euro), waarvan 32,6 miljard voor de begroting en 45 miljard voor defensie. Verschillende EU-lidstaten reageerden sceptisch, en de Europese Commissie wil eerst de al goedgekeurde lening van 90 miljard euro uitkeren.
Hoofdpunten
- Marchenko schatte de Oekraïense financieringsbehoefte voor 2027 op circa 78 miljard dollar (≈69 miljard euro), verdeeld over 32,6 miljard dollar begrotingssteun en 45 miljard dollar defensie-uitgaven.
- Op 29 september sprak een Oekraïense delegatie in Brussel met vertegenwoordigers van de EU, de G7, Noorwegen, Zuid-Korea en het IMF over de financieringsbehoeften.
- De EU houdt circa 210 miljard euro aan bevroren Russische المركزي tegoeden, waarvan ongeveer 180 miljard bij de Belgische depositaris Euroclear.
- De EU heeft al een lening van 90 miljard euro uit hoofdsom van gezamenlijke schuld toegezegd voor 2026-2027; 15 miljard euro begrotingssteun is nog niet uitgekeerd omdat Oekraïne hervormingen, waaronder anticorruptiemaatregelen, moet doorvoeren.
- België verzet zich tegen nieuwe aanwending van de Russische tegoeden bij Euroclear vanwege juridische risico's; Zweden, Nederland, Spanje en Polen, gesteund door de Baltische staten, dringen juist aan op nieuw gebruik.
- Italië en Frankrijk, die een beslissende rol kunnen spelen, staan volgens diplomaten ook sceptisch tegenover het gebruik van Russische staatsfondsen.
- De Europese Commissaris voor Uitbreiding Marta Kos benadrukte op een donorconferentie dat Oekraïne de afgesproken hervormingen moet voltooien om verdere financiële steun te ontvangen.
Waarom dit belangrijk is
Oekraïne bevindt zich op een kantelpunt voor zijn financiering: de al goedgekeurde EU-steun van 90 miljard euro wordt maar langzaam uitgekeerd omdat hervormingen in de Verkhovna Rada achterblijven, en voor 2027 is een tekort van tientallen miljarden voorzien. Een beroep op de circa 210 miljard euro aan bevroren Russische tegoeden is politiek en juridisch beladen: België blokkeerde een eerder voorstel al in december 2024. Met de Verenigde Staten sinds begin 2025 zonder nieuwe hulp en verkiezingen in Frankrijk, Spanje, Polen en Italië in 2027 wordt de beslissing extra gevoelig.
Wat er is gebeurd
Op 29 september kwamen in Brussel vertegenwoordigers van de EU, de G7, Noorwegen, Zuid-Korea en het IMF samen met een Oekraïense delegatie om de financieringsbehoeften van Oekraïne op te nemen. Minister van Financiën Serhiy Marchenko presenteerde daar dat Oekraïne voor 2027 circa 69 miljard euro extra nodig heeft: ongeveer 40 miljard euro voor defensie en 29 miljard euro voor het functioneren van de staat. Het Oekraïense ministerie van Financiën raamt het ongedekte deel op circa 78 miljard dollar (≈68,77 miljard euro), bestaande uit 32,6 miljard dollar begrotingssteun en 45 miljard dollar defensie-uitgaven. Van de 52,6 miljard dollar externe steun die Oekraïne voor 2027 vraagt, is circa 20 miljard dollar nu toegezegd. Marchenko riep de EU op de bevroren Russische tegoeden, waarvan 180 miljard euro bij Euroclear ligt, in te zetten als een 'praktische en eerlijke' financieringsbron en pleitte voor een gecentraliseerd EU-mechanisme met de juiste juridische basis. Een Brusselse diplomaat uitte tegenover hem openlijk frustratie met de vergelijking 'het voelt alsof we de woestijn aan het besproeien zijn'. De Europese Commissie wil eerst de al overeengekomen lening van 90 miljard euro volledig uitkeren; 15 miljard euro begrotingssteun uit die lening is nog niet overgemaakt omdat Oekraïne hervormingen, waaronder anticorruptiemaatregelen, moet doorvoeren.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Oekraïense media plaatsen het verhaal in het teken van de omvang van de Oekraïense vraag — 78 miljard dollar of 70 miljard euro voor 2027 — en benadrukken de argumenten van Marchenko, zowel in Brussel als op de European Policy Centre, om de bevroren Russische tegoeden aan te wenden als een 'praktische en eerlijke' bron die bovendien Moskou ter verantwoording roept. Ze wijzen op steun in de EU van Zweden, Nederland, Spanje, Polen en de Baltische staten, op de 123 Europarlementariërs die op 9 september opriepen het debat te heropenen en op het 'Russian Transfer'-initiatief van Hugh Dixon als tekenen van politieke momentum. Tegelijk schetsen ze de oorzaken van het groeiende tekort: intensievere Russische aanvallen op de economie, gedaalde belastinginkomsten en een daling van de Oekraïense graanexport met 60 procent door de blokkade van de Zwarte Zee.
Hoe internationale bronnen het beschrijven
De internationale berichtgeving, met name Le Monde, legt de nadruk op de EU-scepsis: de 'woestijn-besproeiing'-quote, de aarzeling van de Europese Commissie om het vraagstuk van de bevroren tegoeden opnieuw te openen zolang de 90 miljard euro niet volledig is uitgekeerd, en de politieke gevoeligheid met verkiezingen in Frankrijk, Spanje, Polen en Italië in 2027. Centraal staat de tegenstelling tussen België, dat uit juridische overwegingen tegen aanwending van de tegoeden bij Euroclear blijft, en Italië en Frankrijk, die volgens diplomaten ook sceptisch zijn. Als alternatieven worden het Europees Vredesfonds (6,6 miljard euro, na het opheffen van het Hongaarse veto), het voorstel van voorzitter Ursula von der Leyen om nog circa 20 miljard euro uit een lening van 150 miljard euro voor Europese herbewapening naar drones en interceptors voor Oekraïne te herbestemmen en het 100 miljard euro tellende Ukraïnelijn in het MFK 2028-2034 genoemd, waarbij Duitsland en 'frugale' lidstaten dwars liggen.
Waar de berichtgeving verschilt
Er bestaan twee merkbare meningsverschillen tussen de bronnen. Het eerste betreft de samenstelling van het Oekraïense tekort voor 2027: Oekraïense en Franse rapportages komen uit op ongeveer 78 miljard dollar (≈68,77 miljard euro), verdeeld in 32,6 miljard dollar begroting en 45 miljard dollar defensie, terwijl Marchenko's presentatie in Brussel dezelfde behoeften als circa 69 miljard euro framen, met 40 miljard euro voor defensie en 29 miljard euro voor staatsuitgaven. Het tweede meningsverschil gaat over de omvang van de bevroren Russische tegoeden bij Euroclear: de meeste bronnen noemen circa 210 miljard euro in totaal, maar specficeren dat circa 180 miljard euro bij Euroclear ligt, andere houden het op 'het merendeel' en de oproep van 123 Europarlementariërs van 9 september sprak van 'meer dan 200 miljard euro'.
Achtergrond
Sinds februari 2022 zijn de tegoeden van de Russische centrale bank in de EU bevroren; het leeuwendeel ligt bij de Belgische depositaris Euroclear en de tegoeden hebben sindsdien circa 8 miljard euro aan buitengewone winsten opgeleverd, waarvan in augustus nog eens 1,4 miljard euro. In december 2024 blokkeerde een door België gevormde meerderheid op een EU-top een voorstel van de Europese Commissie om die tegoeden als basis voor een renteloze kredietlijn voor Oekraïne te gebruiken. Als alterniatief ging de EU akkoord met een lening van 90 miljard euro op basis van gezamenlijke schuld, gelijk verdeeld over 2026 en 2027, waarvan 30 miljard per jaar voor defensie en 15 miljard per jaar voor de begroting; medio september had Brussel 15 miljard euro voor wapenaankopen uitgekeerd, maar de begrotingstranche is nog niet vrijgegeven vanwege nog niet voltooide Oekraïense hervormingen. Zweden, Nederland, Spanje en Polen, gesteund door de Baltische staten, waarschuwden dat die lening onvoldoende is en riepen op tot nieuwe manieren om de Russische tegoeden te gebruiken, en op 9 september riepen 123 leden van het Europees Parlement de Raad en de Commissie op het debat te heropenen.