EU-landen spreken €6,6 miljard uit Europees Vredesfonds toe aan Oekraïne
EU-lidstaten hebben op 25 september een akkoord bereikt over de voorwaarden om €6,6 miljard uit het Europees Vredesfonds (EPF) vrij te maken voor Oekraïne. Het gaat om middelen die sinds het voorjaar van 2023 waren geblokkeerd door Hongarije. EU-buitenlandchef Kaja Kallas noemde het besluit "goed nieuws voor Oekraïne en slecht nieuws voor Rusland".
Hoofdpunten
- €6,6 miljard uit het Europees Vredesfonds (EPF) is op 25 september toegewezen door de EU-lidstaten
- €900 milden gaat naar de EU Military Assistance Mission voor Oekraïne (EUMAM Oekraïne)
- €1 miljard is bestemd voor gezamenlijke aanschaf van nieuwe militaire uitrusting
- €4,7 miljard vergoedt lidstaten voor eerder aan Oekraïne geleverde militaire steun
- De middelen waren sinds voorjaar 2023 geblokkeerd door Hongarije's veto onder premier Viktor Orbán; het nieuwe kabinet onder Péter Magyar hief dat veto
- Een definitief formeel besluit moet nog worden genomen door EU-defensieministers in de Raad van de EU op maandag 28 september
Waarom dit belangrijk is
De vrijgave maakt een einde aan een impasse die meer dan twee jaar duurde en maakt een grote tranche militaire en defensie-steun voor Oekraïne mogelijk. Het akkoord neemt een belangrijke bron van onenigheid binnen de EU weg, die samenhing met de Hongaarse regeringswissel. Het bedrag is verder direct verbonden met de acute financieringsbehoefte van het Oekraïense ministerie van Defensie, waar een tekst van circa 27 miljard dollar wordt gemeld. Tot slot onderstreept het de bereidheid van de EU om de defensiehulp aan Oekraïne op te schalen, zoals Kallas signaleerde ondanks de hybride druk vanuit Moskou.
Wat er is gebeurd
Op 25 september maakte EU-buitenlandchef Kaja Kallas via haar X-account bekend dat de EU-lidstaten een politiek akkoord hebben bereikt over de voorwaarden waaronder €6,6 miljard uit het Europees Vredesfonds (EPF) vrijkomt voor Oekraïne. Van dit bedrag is €900 miljoen bestemd voor de EU Military Assistance Mission voor Oekraïne (EUMAM Oekraïne), €1 miljard voor nieuwe gezamenlijke aanschaf van militaire uitrusting, en €4,7 miljard als vergoeding aan lidstaten voor militaire steun die zij eerder rechtstreeks aan Oekraïne leverden. Het akkoord is nog een politiek begrip; de Raad van de EU moet op maandag 28 september de formele juridische besluiten nemen voordat het geld daadwerkelijk kan worden uitgekeerd. Een van de laatste punten van discussie in de onderhandelingen betrof de referentiedatum vanaf welke de vergoedingen aan lidstaten voor eerder geleverde militaire steun worden berekend.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Oekraïense media presenteren het akkoord unaniem als een doorbraak in de EU-militaire steun aan Oekraïne, met termen als "vrijgemaakt", "afgesproken" en "toegewezen voor defensie" die in meerdere outlets terugkeren. De Oekraïense berichtgeving benadrukt het beeld dat Kallas zelf schetste, namelijk "slecht nieuws voor Rusland" en "goed nieuws voor Oekraïne", en wijst op de rol van de Hongaarse regeringswissel als katalysator. Daarnaast koppelt men de vrijgave van EPF-middelen aan de binnenlandse defensie-financiering, in het bijzonder het vermeende tekort van 27 miljard dollar op de begroting van het Oekraïense ministerie van Defensie en de behoefte aan drones.
Waar de berichtgeving verschilt
Eén Engelstalig artikel (South China Morning Post) kopte het bedrag als "7,5 miljard dollar", terwijl alle andere bronnen consequent spreken over €6,6 miljard uit het Europees Vredesfonds. Daarnaast liepen de standpunken binnen de EU uiteen over de besteding van het vrijgemaakte bedrag. Duitsland stelde voor de volledige €6,6 miljard rechtstreeks aan Oekraïne over te maken, maar niet alle lidstaten steunden dit. In juni verzette Polen zich tegen het Duitse voorstel en eiste volledige vergoeding van de circa €450 miljoen die het zelf via het fonds had bijgedragen.
Achtergrond
Het Europees Vredesfonds (EPF) is een buiten de EU-begroting om opererend fonds van €17 miljard dat in maart 2021 werd opgericht om militaire en defensie-steun aan partnerlanden te financieren. Na de grootschalige Russische invasie van Oekraïne in februari 2022 werd het EPF voor het eerst ingezet om dodelijke wapenleveranties aan een derde land onder aanval te financieren. Uitkeringen vereisen unanimiteit van alle EU-lidstaten. Sinds het voorjaar van 2023 hield Hongarije onder premier Viktor Orbán de EPF-middelen voor Oekraïne geblokkeerd; de nieuwe Hongaarse premier Péter Magyar, die Orbán bij verkiezingen versloeg, liftte het veto als een campagnetoezegging. Los hiervan maakte de Europese Commissie op 18 september €3,3 miljard vrij voor de aanschaf van drones en raketten door Oekraïne. Het Oekraïense ministerie van Defensie heeft te maken met een tekort van circa 27 miljard dollar op de begroting; de Europese Commissie en het IMF onderhandelen met de Oekraïense regering over een mogelijke oplossing.