EU onderzoekt verplaatsing bevroren Russische tegoeden van Euroclear naar EU-bewaarder
De EU overweegt bevroren Russische activa over te hevelen van de Belgische bewaarbank Euroclear naar een nieuwe, door de EU gecontroleerde bewaringinstantie. Daarmee zou de juridische aansprakelijkheid van België naar het EU-niveau verschuiven, wat de Belgische blokkade van eerdere plannen kan omzeilen. Oekraïne heeft al een concreet voorstel aan Brussel gestuurd, maar de Europese Commissie heeft nog geen wetgevingsvoorstel klaar.
Hoofdpunten
- Idee: bevroren Russische activa verplaatsen van Euroclear in België naar een nieuwe EU-bewaarbank
- Juridische aansprakelijkheid verschuift daarmee van België naar het EU-niveau, wat Belgische zorgen wegneemt
- Het Oekraïense ministerie van Financiën heeft een concreet voorstel naar Brussel gestuurd voor een Europees ontvangstmechanisme
- EU beschouwt het idee nog als theoretisch; er ligt geen wetgevingsvoorstel van de Europese Commissie
- In december 2025 verwierpen EU-leiders het 'reparatielening'-voorstel; in plaats daarvan leent de EU 90 miljard euro op de markten voor steun in 2026-2027
- Oekraïne heeft een tekort van 27 miljard dollar op zijn defensiebegroting voor 2026 gemeld
- In PACE wordt een afzonderlijk pad voorgesteld om op grond van EHRM-besluiten Russische tegoeden aan Oekraïne te geven
Waarom dit belangrijk is
Het voorstel kan een uitweg bieden voor de Belgische blokkade van het gebruik van bevroren Russische tegoeden, die eerdere inspanningen heeft lamgelegd. Door de juridische aansprakelijkheid van één lidstaat naar de EU als geheel te verschuiven, zouden miljarden voor Oekraïnes defensie en wederopbouw vrijkomen. Met een opgegeven tekort van 27 miljard dollar op de defensiebegroting voor 2026 heeft Oekraïne deze nieuwe financieringsbron dringend nodig. De lening van 90 miljard euro die in december 2025 werd overeengekomen was een terugvaloptie nadat de reparatielening was afgewezen, waardoor de kwestie van de bevroren tegoeden onopgelost bleef.
Wat er is gebeurd
De EU onderzoekt een nieuwe aanpak om bevroren Russische activa te gebruiken voor steun aan Oekraïne en tegelijk de Belgische juridische zorgen weg te nemen. Het idee is om de tegoeden van de Euroclear-bewaarbank in België over te hevelen naar een nieuwe, door de EU gecontroleerde bewaringinstantie. Daarmee zou de juridische verantwoordelijkheid van België naar het EU-niveau verschuiven, wat de argumenten ondermijnt die de Belgische regering gebruikte om tegen een reparatielening te zijn.
Oekraïne steunt het idee. Het Oekraïense ministerie van Financiën heeft al een concreet voorstel naar Brussel gestuurd voor de oprichting van een Europees mechanisme om de middelen te ontvangen, en het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft via diplomatieke kanalen zijn visie op de uitvoering overgebracht. Volgens woordvoerder Georgiy Tykhyi van het Oekraïense ministerie van Buitenlandse Zaken zouden besluiten over de feitelijke besteding — voor defensie, veerkracht en wederopbouw — collectief worden genomen, met een gespreide verantwoordelijkheid over alle EU-regeringen.
De EU beschouwt het idee nog als een theoretische mogelijkheid, niet als een kant-en-klaar plan. De juridische en financiële mechanismen voor de overdracht zijn nog niet uitgewerkt, en de Europese Commissie heeft nog geen wetgevingsvoorstel ingediend. Om de haalbaarheid te beoordelen moet de Commissie onder meer een rechtsgrondslag voor de activaoverdracht voorstellen, een financiële structuur kiezen of creëren om ze te beheren, het beheer model uitwerken en de verdeling van verliesdekking en aansprakelijkheid bij rechterlijke besluiten in het voordeel van Rusland toelichten.
De besprekingen volgen op eerdere inspanningen die op een blokkade stuitten: in december 2025 wezen EU-leiders het voorstel van de Commissie voor een zogenaamde "reparatielening" af en kwamen in plaats daarvan overeen dat de EU 90 miljard euro op de financiële markten zou lenen, onder garantie van de gemeenschappelijke EU-begroting, voor steun aan Oekraïne in 2026-2027.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Oekraïense bronnen benadrukken de proactieve rol van Oekraïne en wijzen erop dat zowel het ministerie van Buitenlandse Zaken als het ministerie van Financiën al concrete voorstellen aan Brussel hebben overgemaakt. De berichtgeving framet de stap als een mechanisme om "de Belgische blokkade te omzeilen" en plaatst Oekraïens eigen diplomatieke en financiële inbreng centraal. Oekraïense media belichten ook het opgegeven tekort van 27 miljard dollar op de defensiebegroting als de urgentie die aan de nieuwe aanpak ten grondslag ligt.
Achtergrond
In december 2025 wezen EU-leiders op een top in Brussel het voorstel van de Europese Commissie voor een reparatielening af na moeilijke nachtelijke onderhandelingen. In plaats daarvan kwamen zij overeen dat de EU 90 miljard euro op de financiële markten zou lenen, onder garantie van de gemeenschappelijke EU-begroting, om dit in 2026-2027 als steun aan Oekraïne over te dragen. België had eerder het gebruik van bevroren Russische tegoeden geblokkeerd en juridische risico's als argument tegen de reparatielening gebruikt. Oekraïne heeft sinds begin augustus 2026 via diplomatieke kanalen bij partners op het financieringstekort gewezen; president Volodymyr Zelensky maakte dit op 24 augustus 2026 publiekelijk.