Brussels voorstel moet bevroren Russische tegoeden onder EU-bracketie brengen
Politiek commentator Hugo Dixon en twee medeauteurs hebben in Brussel een plan gepresenteerd om bevroren tegoeden van de Russische Centrale Bank weg te halen bij nationale depositarissen als Euroclear en Clearstream en onder te brengen bij een speciaal EU-instrument. Het mechanisme moet de depositarissen beschermen tegen Russische rechtszaken en de juridische basis leggen voor het gebruik van die tegoeden ten gunste van Oekraïne. De Oekraïense minister van Financiën Serhiy Marchenko noemt een herziening van het gebruik van bevroren Russische tegoeden gepast vanwege een acuut begrotingstekort.
Hoofdpunten
- Voorstel gepresenteerd door Hugo Dixon samen met Lee Buchheit en Daleep Singh op een bijeenkomst van EPC in Brussel.
- Bevroren tegoeden van de Russische Centrale Bank bij Euroclear (België), Clearstream (Luxemburg) en andere instellingen in Frankrijk en de EU zouden worden overgebracht naar de balans van een speciaal EU-instrument als bewaarder.
- Zowel de activa als de daaraan verbonden verplichtingen gaan over via een wisseling van bewaarder; de formele eigendomsrechten van Rusland blijven vooralsnog behouden.
- De EU moet volledige juridische en financiële bescherming bieden aan de depositarissen en aan België tegen mogelijke Russische tegenmaatregelen of confiscaties.
- Dixon stelt dat het nieuwe systeem individuele garanties van lidstaten overbodig maakt, die eerder binnen de EU tot grote meningsverschillen leidden.
- Dixon zegt dat het initiatief al steun krijgt van meerdere EU-lidstaten en een aantal Europarlementariërs; van de Belgische regering was op het moment van de presentatie nog geen reactie ontvangen.
- Het plan verwijst naar de precedent van de overdracht van Irakese Centrale Bank-rekeningen na de val van het regime van Saddam Hoessein.
Waarom dit belangrijk is
Het voorstel opent een nieuwe juridische route om bevroren Russische staatstegoeden in te zetten voor Oekraïne zonder ze meteen te confisqueren, een aanpak die de Europese Raad eerder afwees. Het moet vooral Euroclear, Clearstream en België beschermen tegen de Russische rechtszaken die zijn verhevigd na de uitspraak van het Moskouse arbitragehof in de zaak van de Russische Centrale Bank tegen Euroclear. De Oekraïense minister van Financiën Serhiy Marchenko heeft het heropenen van deze discussie openlijk gesteund, met als argument een acuut begrotingstekort als gevolg van Russische aanvallen op de economie.
Wat er is gebeurd
Op een bijeenkomst van het EPC-denktank in Brussel presenteerde politiek commentator Hugo Dixon, samen met de ererector van de Edinburgh Law School Lee Buchheit en Daleep Singh, vicevoorzitter en hoofd econoom bij PGIM, een mechanisme waarbij alle bevroren tegoeden van de Russische Centrale Bank die nu bij nationale depositarissen zoals Euroclear in België, Clearstream in Luxemburg en andere instellingen in Frankrijk en de EU worden bewaard, worden overgebracht naar de balans van een speciaal EU-instrument dat als bewaarder optreedt. Het gaat om een wisseling van bewaarder waarbij zowel de activa als de daaraan verbonden verplichtingen worden overgedragen, terwijl de formele eigendomsrechten van Rusland vooralsnog blijven bestaan. De EU moet volledige juridische en financiële bescherming bieden aan de depositarissen en aan België tegen mogelijke Russische tegenmaatregelen of confiscatie. Door de verplichtingen jegens Rusland rechtstreeks bij de EU onder te brengen, hoeft Euroclear geen noodliquiditeitslijnen of speciale staatsgaranties meer te krijgen. Het plan is volgens Dixon bedoeld als eerste stap in het proces om Russische middelen in Oekraïens belang te gebruiken; de middelen zouden niet meteen naar Oekraïne vloeien, maar er zou een juridische en financiële basis worden gelegd voor een volgende stap.
Waar de berichtgeving verschilt
Dixon zegt aan de ene kant dat het initiatief al wordt gesteund door meerdere EU-lidstaten en leden van het Europees Parlement, maar geeft tegelijk, op een vraag van Ukrinform, toe dat de Belgische regering op het moment van de presentatie nog geen formele reactie had gestuurd. De gesprekspartner is dezelfde, maar de twee uitspraken laten zien dat politieke steun op Europees niveau nog niet is vertaald in een standpunt van het land waar de grootste deponerende instelling, Euroclear, is gevestigd.
Achtergrond
Op 15 mei heeft een Moskous arbitragehof in een besloten zitting een claim van de Russische Centrale Bank tegen Euroclear toegewezen voor ongeveer 18,17 biljoen roebel, omgerekend circa 250 miljard dollar tegen de huidige wisselkoers; de claim, die in december 2025 was ingediend, omvat bevroren tegoeden, de waarde van onder sancties vallende effecten en gederfde winsten. Euroclear heeft laten weten de bevoegdheid van het Moskouse gerecht niet te erkennen. Sinds 2022 ligt er ongeveer 200 miljard euro aan goud- en deviezenreserves van Rusland bij Euroclear vast. Eerdere EU-voorstellen vereisten individuele garanties van lidstaten, wat in de Europese Raad eerder tot grote meningsverschillen leidde. Het nieuwe plan van Dixon c.s. verwijst naar de precedent van de overdracht van rekeningen van de Centrale Bank van Irak na de val van het regime van Saddam Hoessein. De Oekraïense minister van Financiën Serhiy Marchenko heeft het heropenen van de discussie over het gebruik van bevroren tegoeden gesteund, met als argument een acuut begrotingstekort en voortdurende Russische aanvallen op sleutelsectoren van de economie.