EU-landen openen tweede en derde onderhandelingscluster voor Oekraïne en Moldavië
Alle EU-lidstaten hebben ingestemd met de opening van de tweede en derde onderhandelingsclusters in het EU-toetredingsproces van Oekraïne en Moldavië. De beslissing werd aangekondigd door de Ierse minister van Europese Zaken Thomas Byrne, wiens land momenteel het voorzitterschap van de Raad van de EU bekleedt. De formele opening wordt verwacht op een intergouvernementele conferentie op 13 oktober.
Hoofdpunten
- Alle EU-lidstaten stemden in met de opening van de 2e en 3e onderhandelingsclusters voor de EU-toetreding van Oekraïne.
- Dezelfde clusters (2 en 3) werden ook voor Moldavië geopend.
- De aankondiging werd gedaan door Thomas Byrne, de Ierse minister van Europese Zaken, wiens land momenteel het EU-voorzitterschap bekleedt.
- Cluster 2 bestrijkt de interne markt, cluster 3 concurrentievermogen en inclusieve groei.
- Voor Montenegro werden drie onderhandelingshoofdstukken gesloten (17, 18, 19) en voor Albanië één (hoofdstuk 20).
- De vierde toetredingsconferentie met Oekraïne is gepland voor 13 oktober in Luxemburg, waar de formele opening kan plaatsvinden.
- Op 12 oktober nam de Verkhovna Rada wetsontwerp nr. 16119 aan over onderwijsrechten van nationale minderheden, een voorwaarde die Hongarije eerder had gesteld.
Waarom dit belangrijk is
De beslissing brengt Oekraïne verder in zijn EU-toetredingsproces door twee extra onderhandelingsclusters te openen die de interne markt en het concurrentievermogen bestrijken. De stap werd mogelijk nadat Hongarije zijn eerdere veto had opgeheven en Oekraïne wetgeving over onderwijsrechten van minderheden aannam om de zorgen van Boedapest weg te nemen. Het akkoord maakte deel uit van een breder pakket dat ook Moldavië vooruit hielp en Montenegro en Albanië verder bracht.
Wat er is gebeurd
Alle EU-lidstaten kwamen overeen om het tweede en derde onderhandelingscluster te openen in de EU-toetredingsprocessen van zowel Oekraïne als Moldavië. De Ierse minister van Europese Zaken Thomas Byrne, wiens land momenteel het voorzitterschap van de Raad van de EU bekleedt, maakte de beslissing bekend op het sociale netwerk X en noemde de dag een 'Super Tuesday' voor Albanië, Moldavië en Oekraïne. Cluster 2 bestrijkt de interne markt (vrij verkeer van goederen, werknemers, diensten en kapitaal); cluster 3 gaat over concurrentievermogen en inclusieve groei, met onder meer digitale transformatie, economisch beleid, onderwijs en wetenschap. Tegelijkertijd stemden de lidstaten in met het sluiten van drie onderhandelingshoofdstukken voor Montenegro (17, 18 en 19) en één hoofdstuk voor Albanië (20). De formele opening van de clusters voor Oekraïne en Moldavië wordt verwacht op de vierde toetredingsconferentie, gepland voor 13 oktober in Luxemburg. Voorafgaand aan de beslissing had de Verkhovna Rada op 12 oktober wetsontwerp nr. 16119 aangenomen over onderwijsrechten van inheemse volkeren en nationale minderheden, dat door president Zelensky werd ondertekend. Deze wet was een van de voorwaarden die Hongarije had gesteld.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Alle beschikbare bronnen zijn Oekraïens en kaderen het besluit eensgezind als een positieve stap in de EU-toetreding van Oekraïne. Ze benadrukken de unanimiteit onder de EU-lidstaten en de persoonlijke aankondiging door de Ierse minister die het Raadsvoorzitterschap bekleedt. Diverse media belichten de binnenlandse context — de aanname van wetsontwerp nr. 16119 en de ondertekening door president Zelensky — en het eerdere veto van Hongarije als de voorwaarden die de opening mogelijk maakten. Veel bronnen vermelden dat Oekraïne al twee clusters open had staan ('Fundamentals' en 'External Relations') en citeren minister van Buitenlandse Zaken Andriy Sybiha, die de formele beslissing op 13 oktober verwachtte.
Waar de berichtgeving verschilt
De datum van het akkoord tussen de EU-lidstaten varieert in de berichtgeving: de meeste Oekraïense bronnen plaatsen de politieke overeenkomst op maandag 12 oktober (toen Byrne zijn bericht plaatste), terwijl enkelen de beslissing op dinsdag 13 oktober situeren, wanneer de formele intergouvernementele conferentie was gepland. Over de inhoud van het besluit, de onderwerpen van de clusters en welke landen vooruitgang boekten, zijn de bronnen het eens.
Achtergrond
Oekraïne diende zijn EU-lidmaatschapsaanvraag in op 28 februari 2022 en kreeg de kandidaat-status op 23 juni 2022. De toetredingsgesprekken werden eind 2023 formeel toegestaan en begonnen in 2024; Oekraïne had eerder al twee clusters open: 'Fundamentals' (Basisbeginselen) en 'External Relations' (Externe betrekkingen). Het EU-toetredingsproces verdeelt de onderhandelingen in hoofdstukken die zijn gegroepeerd in zes thematische clusters. De opening van extra clusters was eerder geblokkeerd door de toenmalige Hongaarse premier Viktor Orbán; na een regeringswisseling in Hongarije hechtte het land in juni (gerapporteerd als 2026) zijn 17 maanden durende veto op, maar dreigde weken later de toetreding van Oekraïne opnieuw te blokkeren tenzij Kyiv een akkoord over de rechten van Hongaren in Transcarpathië nakwam. Op 12 oktober nam de Verkhovna Rada wetsontwerp nr. 16119 aan over onderwijsrechten van inheemse volkeren en nationale minderheden, dat door president Zelensky werd ondertekend.