Bulgaarse presidentsverkiezingen: eerste ronde op 25 oktober, Yotova leidt in peilingen
Op 25 oktober houdt Bulgarije de eerste ronde van zijn presidentsverkiezing. Waarnemend president Iliana Yotova, voormalig adjunct van premier Rumen Radev, neemt het op tegen voormalig pro-Oekraïens premier Andrey Gyurov. Peilingen geven het Yotova–Vilchev-ticket 44–47% en Gyurov–Kandev 24–26%. Een overwinning van Yotova zou Radev meer hefboom geven om EU-sanctiepakketten te blokkeren en de positie van Sofia tegenover de EU, NAVO en Oekraïne verder onder druk te zetten.
Hoofdpunten
- Eerste ronde van de Bulgaarse presidentsverkiezingen staat gepland op 25 oktober.
- Waarnemend president Iliana Yotova (samen met Kiril Vilchev) en voormalig pro-Oekraïens premier Andrey Gyurov (samen met Georgi Kandev) zijn de belangrijkste kandidaten.
- Rumen Radev fungeert als premier van Bulgarije; Yotova was eerder zijn adjunct.
- Peilingen: Yotova–Vilchev 44–47%, Gyurov–Kandev 24–26%; circa 30% van de kiezers kan op de dag zelf nog wisselen (Alfa Research).
- Radevs partij Progressief Bulgarije won in april 131 van de 240 parlementszetels, wat de eerste stabiele regering in jaren opleverde.
- De regering beschouwde sancties tegen patriarch Kirill en voormalig Lukoil-hoofd Vagit Alekperov als schadelijk; beide werden uiteindelijk uit het sanctiepakket geschrapt.
- Volgens het waarschijnlijkste scenario wint Yotova, wat Radev meer ruimte zou geven om EU-sancties te blokkeren en de steun aan Oekraïne verder te ondermijnen.
Wat er is gebeurd
Bulgarije gaat op 25 oktober naar de stembus voor de eerste ronde van de presidentsverkiezingen. Waarnemend president Iliana Yotova, voormalig adjunct van premier Rumen Radev, treedt aan samen met Vilchev. Haar belangrijkste tegenkandidaat is voormalig pro-Oekraïens premier Andrey Gyurov, die samen met Georgi Kandev een ticket vormt. Recente sociologische peilingen geven Yotova 44–47% en Gyurov 24–26%; volgens Alfa Research kan circa 30% van de kiezers op de dag zelf nog van gedachten veranderen. Het waarschijnlijkste scenario is een overwinning van Yotova, wat Radev meer hefboom zou geven om zijn persoonlijke macht te versterken, EU-sanctiepakketten te blokkeren en politieke uitspraken te doen die de solidariteit van Sofia met de EU en NAVO in twijfel trekken. Een volledige terugtrekking van Bulgarije uit de EU of NAVO wordt daarbij niet verwacht. De verkiezingen vinden plaats in een context van ongekende machtsconcentratie bij Radev, die van het presidentschap naar het premierschap is overgestapt en via Progressief Bulgarije over een meerderheid in het parlement beschikt.
Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven
Beide artikelen zijn geschreven vanuit een uitdrukkelijk Oekraïens perspectief, door analytici van de Ukrainian Prism Foreign Policy Council, en kaderen de verkiezingen via de gevolgen voor de veiligheid van Oekraïne en de Oekraïense steunenduitsen aan EU-sancties. Yotova en Radev worden omschreven als 'pro-Russisch' en 'vrijwel een bondgenoot van het Kremlin'. Gyurov wordt expliciet gepresenteerd als 'pro-Oekraïens', waardoor de verkiezingen verschijnen als een keuze tussen een koers die dichter bij of verder van Kyiv's belangen ligt. De berichtgeving wijst erop dat een overwinning van Yotova de steun voor Oekraïne verder kan ondermijnen, terwijl een Gyurov-overwinning een prowesterse tegenpool tegenover Radev zou kunnen vormen.
Waar de berichtgeving verschilt
De berichtgeving spreekt elkaar tegen over de vraag of de Bulgaarse minister van Buitenlandse Zaken op 15 juli tijdens de Ukraine–Zuidoost-Europa-top een gezamenlijke verklaring over het 'coalition of the willing' heeft ondertekend: volgens de rapporten ondertekende de minister het document in Kyiv, terwijl premier Radev publiekelijk stelde dat de minister niets had ondertekend. Een vergelijkbaar meningsverschil deed zich in september voor rond een solidariteitsverklaring met Oekraïne in New York: EU-buitenlandchef Kaja Kallas stelde dat Bulgarije de gezamenlijke verklaring mede had ondertekend, terwijl waarnemend president Yotova verklaarde dat zij niets had ondertekend.
Achtergrond
Bulgarije verkeert sinds 2021 in een voortdurende politieke instabiliteit met opeenvolgende vervroegde verkiezingen. In 2026 nam president Rumen Radev ontslag, waarna hij met zijn nieuwe beweging Progressief Bulgarije 131 van de 240 parlementszetels won in april — de eerste stabiele eenpartijmeerderheidsregering in jaren. GERB van Boyko Borisov, DPS van Delian Peevski en PP-DB verloren hun politieke greep. Radevs regering duwde sancties tegen patriarch Kirill en voormalig Lukoil-hoofd Vagit Alekperov terug, die uiteindelijk uit het sanctiepakket werden geschrapt. De bouw van Rheinmetall-fabrieken voor buskruit en munitie in Bulgarije werd afgeschaald wegens gebrek aan budget; het ministerie van Defensie probeert sinds de zomer MiG-29's en reserveonderdelen voor Soviet-vliegtuigen aan te kopen, met als argument dat de verdediging van het Bulgaarse luchtruim voorgaat op Oekraïense behoeften. Op 14 juli weigerde Radev toe te treden tot het 'coalition of the willing'; een dag later ondertekende zijn minister van Buitenlandse Zaken desondanks een verwante gezamenlijke verklaring, wat Radev later ontkende.