Zelensky ontmoet von der Leyen in New York; ontkent spanningen tijdens gesprek

Waarom dit belangrijk is

De ontmoeting vond plaats midden in de grootste begrotingscrisis van Oekraïne sinds het begin van de oorlog, met een geschat tekort van circa 30 miljard dollar. Von der Leyen bevestigde dat er dit kalenderjaar nog €37 miljard EU-steun beschikbaar is en kondigde een nieuw anti-ballistisch programma aan, maar de EU koppelt aanvullende financiering aan hervormingen in de Verchovna Rada op het gebied van schadweconomie, belastinginkomsten en aanpassing aan EU-wetgeving. Het publieke meningsverschil tussen de "gespannen" typering van Bloomberg en de "absoluut positieve" lezing van Zelensky kleurt hoe de dynamiek van de EU-steun aan Oekraïne wordt waargenomen.

Wat er is gebeurd

President Volodymyr Zelensky en voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen ontmoetten elkaar aan de zijlijn van de 81e Algemene Vergadering van de VN in het VN-hoofdkwartier in New York. Bloomberg meldde, op basis van een bron die op de hoogte was van het gesprek, dat de bijeenkomst "gespannen" was. Zelensky ontkende dat en noemde het gesprek "absoluut positief" en "zeer positief", en zei niet te weten waar een dergelijk bericht vandaan kwam. Hij stelde dat de onderhandelingen waren voorbereid, onder meer via een eerder telefoongesprek tussen beide leiders.

Na afloop schreef von der Leyen op X dat Europa harder dan ooit werkt aan de versterking van de Oekraïense defensie en kondigde zij een nieuw EU-Oekraïens anti-ballistisch programma aan om de productie snel op te schalen. Zij herhaalde dat er dit kalenderjaar nog €37 miljard EU-steun voor Oekraïne beschikbaar is en dat aanvullende budgettaire steun komt naarmate hervormingen in de Verchovna Rada vorderen.

Zelensky schetste een begrotingstekort door de stijgende kosten van de oorlog; volgens bronnen van Bloomberg werd dit tijdens het gesprek op circa 30 miljard dollar geschat. EU-vertegenwoordigers lieten weten eerst vooruitgang te willen zien op Oekraïense wetgeving tegen de schadweconomie, hogere belastinginkomsten en aanpassing aan EU-normen voordat aanvullende financiering vrijkomt. Zelensky vroeg de EU-zijde om "flexibeler" te zijn met termijnen, omdat de Verchovna Rada door de oorlog en luchtalarmen niet in normale vredestijd kan functioneren. Oekraïne zal een financieel team sturen om te onderhandelen over het vervroegen van een deel van het tweede transe, onder meer voor drones. Verder uitte Oekraïne zorgen over mogelijk intensievere Russische aanvallen in de winter en beperkte voorraden luchtafweerraketten.

Tijdens de ontmoeting uitte Zelensky ook Oekraïense "verontwaardiging" over het feit dat de EU akkoord ging met het opheffen van sancties tegen twee Russische oligarchen, door Bloomberg genoemd als Aliser Oesmanov en Michail Fridman, als onderdeel van een deal om de persoonlijke sancties tegen Rusland te verlengen. Zelensky noemde dat "zelfdestructief" en "contraproductief" en bedankte von der Leyen voor haar bereidheid extra Russische namen aan sanctielijsten toe te voegen.

Hoe Oekraïense bronnen het beschrijven

De meeste Oekraïense bronnen benadrukken de ontkenning door Zelensky van de "gespannen" typering en plaatsen zijn omschrijving "absoluut positief" op de voorgrond. Zij lichten concrete aankondigingen uit zoals de €37 miljard die nog beschikbaar is en het nieuwe anti-ballistische programma, en besteden tegelijk aandacht aan Oekraïense grieven: het begrotingstekort van circa 30 miljard dollar, de verontwaardiging over het opheffen van sancties tegen Oesmanov en Fridman, en de oproep tot meer flexibiliteit op wetgevende termijnen gezien de oorlog.

Hoe internationale bronnen het beschrijven

Alle aangeleverde bronnen zijn Oekraïens-talig en Oekraïens van herkomst; een aparte internationale framing wordt in het invoermateriaal niet ondersteund buiten de oorspronkelijke Bloomberg-typering "gespannen" die door de Oekraïense media wordt aangehaald.

Waar de berichtgeving verschilt

Bloomberg, op basis van een bron die op de hoogte was van het gesprek, omschreef de ontmoeting tussen Zelensky en von der Leyen als "gespannen". Zelensky ontkende deze typering publiekelijk en noemde het gesprek "absoluut positief" en "zeer positief". De bronnen zijn het dus oneens over het karakter van dezelfde bijeenkomst.

Achtergrond

De ontmoeting vond plaats aan de zijlijn van de Algemene Vergadering van de VN in New York. Zelensky zei op 18 september dat hij manieren zou zoeken om wat hij een "kosmisch" begrotingstekort noemde te boven te komen. Op 22 september presenteerde Oekraïens viceminister-president voor Europese en Euro-Atlantische integratie Vsevolod Tsjentsov aan de EU-Raadswerkgroep Uitbreiding de stand van zaken rond de Oekraïense verplichtingen in het EU-toetredingsproces. IMF-directeur Kristalina Georgieva ontmoette Zelensky ook en riep hem op hervormingen voort te zetten om financiële steun vrij te maken. Von der Leyen had eerder gezegd dat ongebruikte middelen uit het EU-defensieprogramma SAFE (Security Action for Europe) naar steun voor Oekraïne zouden gaan.