Oekraïense begroting mist 49,5 miljard hryvna op plan in 9 maanden
De voorzitter van de begrotingscommissie van de Oekraïense Verkhovna Rada, Roksolana Pidlasа, heeft bekendgemaakt dat de algemene begroting over de eerste negen maanden van 2026 49,5 miljard hryvna minder heeft opgehaald dan gepland. Twee derde van de tekorten viel in augustus en september. Volgens Pidlasa zijn de Russische aanvallen op het Oekraïense bedrijfsleven de hoofdoorzaak. Het tweede EU-macrofinancieringstranche van 4,26 miljard dollar is nog niet ontvangen.
Hoofdpunten
- Algemene begroting miste 49,5 miljard hryvna op plan in 9 maanden 2026.
- Daarvan kwam 32 miljard hryvna voor rekening van augustus–september.
- Invoer-BTW: tekort 35,7 mrd hryvna (6,8%); binnenlandse BTW: 32,9 mrd hryvna (11,4%); accijnzen: 19,1 mrd hryvna (16,5%); dividenden: 10,8 mrd hryvna (16%).
- Overschrijding plan bij winstbelasting 29 mrd hryvna (12%) en bij PIT/militaire bijdrage 6,6 mrd hryvna (2,6%).
- Uitgaven aan defensie: 2 biljoen hryvna, oftewel 61,3% van alle uitgaven van het algemene fonds.
- Ongeveer 22 miljard dollar internationale hulp ingezet om uitgaven te dekken; tweede EU-tranche van 4,26 miljard dollar nog niet ontvangen.
- Pidlasa stelt dat de begrotingssituatie kritiek blijft totdat het EU-tranche binnenkomt.
Waarom dit belangrijk is
De tekorten op de belangrijkste belastingposten — invoer-BTW, binnenlandse BTW, accijnzen en dividenden — wijzen op een structurele, niet incidentele, verslechtering van de inkomsten. Met 61,3% van de uitgaven naar defensie hangt de begroting in kritieke mate af van externe financiering en binnenlandse leningen. De vertraging van het tweede EU-macrofinancieringstranche van 4,26 miljard dollar en het risico rond het bredere hulppakket van 29,5 miljard dollar maken de situatie extra kwetsbaar, terwijl het ministerie van Defensie voor 2027 al rekent op defensie-uitgaven van 175 miljard dollar.
Wat er is gebeurd
Roksolana Pidlasа, voorzitter van de begrotingscommissie van de Verkhovna Rada, maakte op Facebook de cijfers over de eerste negen maanden van 2026 bekend. De algemene begroting haalde 49,5 miljard hryvna minder op dan gepland; daarvan kwam 32 miljard hryvna voor rekening van augustus en september samen. De invoer-BTW bleef 35,7 miljard hryvna (6,8%) achter, de BTW op in Oekraïne geproduceerde goederen 32,9 miljard hryvna (11,4%), de binnenlandse accijnzen 19,1 miljard hryvna (16,5%) en dividenden en het aandeel van de nettowinst van staatsbedrijven 10,8 miljard hryvna (16%). Daar stonden overschrijdingen tegenover bij de winstbelasting (29 miljard hryvna, 12%) en de personenbelasting en militaire bijdrage (6,6 miljard hryvna, 2,6%). Tot de inkomsten van het algemene fonds (zonder internationale grants) kwam 1,9 biljoen hryvna binnen; de invoer-BTW was de grootste bron met 491 miljard hryvna. Aan de uitgavenkant ging 2 biljoen hryvna naar defensie (61,3% van de uitgaven van het algemene fonds), 427,9 miljard hryvna naar aflossing van binnen- en buitenlandse schuld, 342,6 miljard hryvna naar sociale bescherming en veteranenzorg, 275,2 miljard hryvna naar schuldendienst, 144 miljard hryvna naar het zorgverzekeringsprogramma en 116,7 miljard hryvna naar lerarensalarissen. Via de uitgifte van binnenlandse overheidsobligaties werd 350,6 miljard hryvna aangetrokken en ongeveer 22 miljard dollar internationale hulp is in de periode januari–september gebruikt om uitgaven te dekken. Pidlasа noemde de Russische aanvallen op bedrijven als voornaamste oorzaak en waarschuwde dat de situatie kritiek blijft tot het tweede EU-macrofinancieringstranche van 4,26 miljard dollar is ontvangen.
Achtergrond
Op 1 september had premier Serhii Koretsky een streng besparingsregime voor niet-defensie-uitgaven aangekondigd; op 14 september waarschuwde hij dat de overheidsfinanciën een kritiek punt naderen en dat uitstel van wetsvoorstellen het hulppakket van 29,5 miljard dollar in gevaar kan brengen. Minister van Financiën Serhii Martsjenko zei op 4 september dat de begrotingssituatie sinds het begin van de grootschalige invasie niet zo gespannen was geweest. President Zelensky maakte op 24 augustus bekend dat het leger 27 miljard dollar tekort kwam; vijf dagen later bevestigde defensieminister Yevhen Chmara dat bedrag en stelde dat het ministerie opties heeft om dit te dekken. Op 15 september stuurden eurocommissarissen Valdis Dombrovskis en Marta Kos de Kaja ter hand een brief met de lijst wetten die nodig zijn voor het al toegezegde EU-geld, als antwoord op het Oekraïense verzoek om 27 miljard dollar extra voor defensie. Op 28 september nam de regering een besluit over de prioriteitsvolgorde van overheidsuitgaven.