Oekraïne in liquiditeitscrisis: parlement begint week met stemmingen over hervormingswetten
De Oekraïense Verkhovna Rada begint op maandag 12 oktober een plenaire week waarin parlementsleden stemmen over wetsvoorstellen die nodig zijn om verplichtingen na te komen in het kader van IMF-, Ukraine Facility- en Wereldbankprogramma's. Minister van Financiën Serhiy Marchenko verklaarde tijdens het vragenuur in de Rada dat de begroting door het niet nakomen van die verplichtingen circa 29,5 miljard aan partnersteun is misgelopen. In oktober is sprake van een liquiditeitscrisis; alleen defensie-uitgaven, pensioenen, lonen en sociale uitkeringen worden nog gefinancierd.
Hoofdpunten
- De Verkhovna Rada begint op 12 oktober een plenaire week met stemmingen over wetsvoorstellen die IMF-, Ukraine Facility- en Wereldbankprogramma's ontgrendelen.
- Volgens minister Marchenko is de begroting door niet-nakoming van internationale verplichtingen circa 29,5 miljard aan partnersteun misgelopen.
- Sinds oktober verkeert Oekraïne in een liquiditeitscrisis; alleen defensie-uitgaven, pensioenen, lonen en sociale uitkeringen worden gefinancierd.
- De gemiddelde maandelijkse partnersteun in 2026 bedroeg 1,5 miljard dollar tegen een verwachting van 4,5 miljard.
- Voorbeelden van nog uit te voeren verplichtingen: belasting op pakketten, benoeming van leden van de Rekenkamer, wet op onroerendgoedwaardering en hervatting van ambtenarentest.
- De behoefte aan internationale steun voor 2026 werd geschat op circa 50 miljard dollar, gekoppeld aan de uitvoering van hervormingen.
Waarom dit belangrijk is
Oekraïne verkeert in een liquiditeitscrisis waarin alleen defensie-uitgaven, pensioenen, lonen en sociale uitkeringen nog worden gefinancierd. Het tekort van circa 29,5 miljard aan verwachte partnersteun is direct gekoppeld aan het niet nakomen van hervormings- en wetgevingsverplichtingen uit IMF-, Ukraine Facility- en Wereldbankprogramma's. Het komende stemweek in de Rada over een afgebakend pakket wetsvoorstellen bepaalt of de bevroren buitenlandse financiering daadwerkelijk vrijkomt. Met een gemiddelde maandelijkse partnersteun van 1,5 miljard dollar tegen een verwachting van 4,5 miljard illustreert het hoe wijd de financieringskloof is.
Wat er is gebeurd
Tijdens het vragenuur aan de regering in de Verkhovna Rada op 12 oktober schetste minister van Financiën Serhiy Marchenko een ernstige budgettaire situatie. Door het niet tijdig nakomen van internationale verplichtingen heeft de begroting circa 29,5 miljard aan partnersteun niet ontvangen; de kwestie van de valuta (euro versus dollar) loopt uiteen in de berichtgeving. Sinds oktober financiert de overheid alleen nog defensie-uitgaven, pensioenen, lonen en sociale uitkeringen; kapitaaluitgaven, waaronder wegen, zijn geblokkeerd. De regering heeft in september de financiering van niet-kritieke uitgaven opgeschort en circa 39 miljard hryvnia aan betalingen naar het einde van het jaar doorgeschoven, terwijl de btw-teruggave voor 18 miljard hryvnia is stopgezet. Op 12 oktober stond 46 miljard hryvnia aan onuitgevoerde betalingen op de enige schatkistrekening, inclusief wegenherstel, administratieve centra, schoolbussen, woningonderhoud, voorbereiding op het stookseizoen en reservestroom. Tegelijk heeft de overheid de binnenlandse leenopname opgevoerd, nadat het jaarlijkse binnenlandse leningsplan vrijwel is uitgevoerd. Maandelijkse partneruitkeringen varieerden sterk: 2,4 miljard dollar in januari, 1,5 in februari, 1,7 in maart, 1,3 in april, 500 miljoen in mei en 11,3 miljard in juni — gemiddeld 1,5 miljard dollar tegen een verwachting van 4,5 miljard. Een uitgestelde macro-financiële steuntranche van 4,25 miljard dollar voor augustus–september dekt circa 1,5 maand aan belastinginkomsten. Als Oekraïne de resterende verplichtingen — belasting op pakketten, benoeming van leden van de Rekenkamer, een wetsvoorstel over onroerendgoedwaardering en hervatting van ambtenarenexamens — alsnog vervult, kan het grootste deel van de resterende circa 27 miljard dollar dit jaar nog vrijkomen.
Waar de berichtgeving verschilt
De valuta van het genoemde tekort van 29,5 miljard loopt uiteen: begrotingsgerelateerde berichtgeving spreekt van 29,5 miljard euro, terwijl de eigen uitspraken van minister Marchenko in de bronnen als 29,5 miljard dollar worden weergegeven.
Achtergrond
Bij het begin van 2026 beschikte de begroting over reserves van 477 miljard hryvnia op de enige schatkistrekening en op bankrekeningen. De geschatte internationale steunbehoefte voor 2026 bedroeg circa 50 miljard dollar, gekoppeld aan de vervulling van een pakket hervormingsverplichtingen. In de eerste helft van 2026 bereikten de inkomsten van de algemene begroting bijna 2 biljoen hryvnia, 46 procent meer dan in dezelfde periode van 2025. Over de eerste negen maanden van 2026 miste de begroting 50 miljard hryvnia aan geplande inkomsten, waarvan 32 miljard hryvnia in augustus–september. Een voor augustus–september geplande macro-financiële steuntranche van 4,25 miljard dollar werd uitgesteld; die tranche dekt ongeveer 1,5 maand aan belastinginkomsten. De maandelijkse partneruitkeringen in de eerste helft van 2026 liepen uiteen van 500 miljoen dollar in mei tot 11,3 miljard dollar in juni, met een gemiddelde van 1,5 miljard dollar tegen een verwachting van 4,5 miljard.